Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 14.2003

Page: 186
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2003/0189
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
186

WIESŁAW RZĄDEK

się na własnych emocjach ekstrapolowanych w przestrzeń obrazu. Zaj-
mując uprzywilejowaną, zewnętrzną pozycję, decydują o jego przestrzeni
wewnętrznej, określając swym nastrojem interpretację przedstawienia,
w której momentalność uczucia odpowiada migawkowym widokom.

WIECZORNA ULEWA W INTERPRETACJI VAN GOGHA
Van Gogh wyjątkowo starannie przygotowywał się do kopiowania drze-
worytów. Zachowały się jego dokładne przerysy w siatce proporcji, zarów-
no Oiran, jak i Ogrodu śliw. Nie ma żadnych dowodów podobnego przery-
su Wieczornej ulewy. Możliwe, iż w tym wypadku, po doświadczeniach
z pozostałymi grafikami, powstał od razu obraz olejny.
By określić rodzaj, skalę i kierunek zmian, jakie van Gogh wprowadza
do grafiki Hiroshige, należy najpierw przypomnieć, iż miał on do dyspo-
zycji późną, prawdopodobnie częściowo uzupełnianą odbitkę, w której
wyraźnie zmieniono skalę barw. Nieco różowy, przechodzący w kobalto-
wy fiolet odcień szarości pejzażu drugiego brzegu i partii nieba zastąpił
wyraźny błękit. Stopniowe przejście od ciemnych brązów podpór do jaś-
niejszej powierzchni mostu zostało całkowicie zagubione. Zamiast niego
pojawiają się intensywnie ciemne, prawie czarne podpory i bardzo inten-
sywny oranż belek. Zniknęły postrzępione formy w górnej partii obrazu,
zamienione w równy pas czerni, całkowicie wyeliminowano irracjonalny
cień w jednej czwartej obrazu. Wytarcie klocka doprowadziło do nierów-
nego nałożenia błękitu w strefie nieba nad drugim brzegiem i rozjaśnienia
powierzchni wody w lewej części pola obrazowego. Z tła kartusza tytuło-
wego usunięto czerwień w górnej partii, wypełniając je nieregularnym za-
rysem esowatej plamy zieleni.
Van Gogh powiększył przede wszystkim format obrazu. Z niewielkiej
grafiki wyprowadził prawie czterokrotnie większe płótno o wymiarach
75 x 54 cm. Najważniejszą i najbardziej oczywistą zmianą formalną, któ-
rej dokonał van Gogh, było wprowadzenie potężnego, zielono czerwonego
obramowania, wypełnionego dowolnymi przerysami znaków przypomina-
jących zapis chiński. Większość z nich została przez malarza zniekształ-
cona w stopniu uniemożliwiającym określenie pierwowzorów, kilka za-
chowało czytelność, ale i one nie tworzą żadnego sensownego tekstu. Ich
podstawowa funkcja jest dość oczywista, określają one zawartość ramy
jako japonaiserie, japońszczyznę. Zawartość obrazu jest jednak oryginal-
nie w sposób równie oczywisty japońska i nie wymaga dookreślenia.
Kształt mostu, stroje postaci, parasole, wystarczająco dobitnie atrybuują
obraz. Wprowadzenie ramy podkreśla więc dystans dzielący malarza, a
siłą rzeczy także odbiorcę od obrazu. Wszystkie trzy kopie drzeworytów
japońskich, namalowane przez van Gogha, zyskały ramy, jednak w kopii
loading ...