Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 14.2003

Page: 314
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2003/0317
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
314

JONATHAN FLATLEY

ko odmieniało wszystko dokoła, ale pozwalało jemu i jego przyjaciołom
odmieńcom „nagle” poczuć się jak insiderzy, daje nam ważną wskazówkę
dotyczącą atrakcyjności i potencjalnych energii popu. W niniejszym eseju
rozważę, w jaki sposób patrzenie popowe pojawia się w obrazach i fil-
mach Warhola, w jaki sposób pop osiąga swój cel oraz co to znaczy „po-
czuć się” jak insider.
Wydaje się prawdopodobne, że słowo insider było dla Warhola ważne
ze względu na silną obecność figury outsidera w języku lat pięćdziesią-
tych i początku sześćdziesiątych. Figura ta znajdowała się w obiegu po
części dzięki książce Colina Wilsona The Outsider z 1956 roku3, w której
Wilson badał skutki opresywnej normatywności w nowożytnej kulturze
Zachodu na różnych przykładach outsiderów. Jedna z tez tej książki
brzmiała, że status outsidera, związany z wykluczeniem i „nienormalno-
ścią”, jednocześnie umożliwia dostrzeżenie elementów struktury społecz-
nej, które zwykle pozostają zakryte. Myśląc w kategoriach insider i outsi-
der, homoseksualiści żyjący, jak Warhol, w latach pięćdziesiątych, przed
Stonewall i działalnością polityczną opartą na kategorii tożsamości (iden-
tity politics), dysponowali językiem pozwalającym wyrazić, a nawet upoli-
tycznić doświadczenie odmieńca w homofobicznej kulturze. Twierdząc, że
dzięki popowi czuł się jak insider, Warhol sugeruje, że pop był, między in-
nymi, taktyką umożliwiającą przetrwanie w homofobicznym świecie. Ale
w jaki sposób? W jaki sposób bycie „oszołomionym” przez coś, na co nikt
inny „nie zwracał uwagi” powodowało, że Warhol i jego przyjaciele czuli
się jak insiderzy? Warhol zauważa, że „Pop-art uzewnętrzniał to, co we-
wnętrzne, a uwewnętrzniał to, co zewnętrzne. Artyści pop kreowali obra-
zy, które każdy przechodzień na Broadwayu był w stanie rozpoznać w
ułamek sekundy - komiksy, meble ogrodowe, męskie spodnie, sławne po-
stacie, zasłony do kabin prysznicowych, lodówki, butelki coli - wszystkie
te wspaniałe rzeczy, których Abstrakcyjni Ekspresjoniści starali się w
ogóle nie zauważać”4. Umieszczając na płótnach „wszystkie te wspaniałe
rzeczy, których Abstrakcyjni Ekspresjoniści starali się w ogóle nie za-
uważać” i uznając je za nową sztukę, Warhol nie tylko zerwał z macho-
męskim5 abstrakcyjno-ekspresjonistycznym waloryzowaniem „całej tej

3 C. Wilson, The Outsider, London: Pan Books 1956; wydanie polskie: Outsider, przeł.
M. Traczewska, Kraków 1959. Ważną rolę, jaką ta książka odegrała w środowisku Warho-
la, omawia F. L. Guiles, Loner at the Bali, London: Black Swan 1990, s. 120-121.
4 Warhol i Hackett, POPism, op. cit., s. 4.
0 Istnieje wiele relacji na temat macho-męskości, mizoginii i homofobii abstrakcyjnych
ekspresjonistów. John Giorno, który spał w filmie Sleep i był wówczas kochankiem Warho-
la, pisze w znakomitej książce You Got to Burn to Shine, Nowy Jork: High Risk Books
1994: „Świat sztuki był homofobiczny, był nieustannym zagrożeniem dla każdego geja. Ar-
tysta nie kryjący się ze swym chłopakiem stawiał się w niekorzystnej pozycji i ryzykował
loading ...