Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 24.2013

Page: 102
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2013/0104
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
102

MARIUSZ BRYL

go późniejszego pierwszego i wieloletniego profesora historii sztuki na
uniwersytecie lwowskim, który odcisnął tak silne piętno na swoich
uczniach i tym samym w dużej mierze określił wczesny okres kształto-
wania się dyscypliny historii sztuki w Polsce2. Natomiast podporząd-
kowana wywoływaniu obrazów przeszłości, rozluźniona kompozycja ni-
niejszego tekstu, wraz z eksponowaniem procesu poznawczego, to środki
niezbędne dla wytworzenia wspólnej dla bohatera tekstu, jego autora
i czytelnika przestrzeni egzystencjalnej, będącej postulatem zaawanso-
wanej historiografii3.

I. WOKÓŁ SPOTKANIA, DO KTÓREGO NIGDY NIE DOSZŁO,
CZYLI BOŁOZ CZYTA NIETZSCHEGO
W datowanym na 8 marca 1912 roku liście do Władysława Łoziń-
skiego Bołoz wraca pamięcią do czasów monachijskich:
A propos! W związku z tym [wszystkie podkreślenia w cytowanych listach oryginalne
- przyp. M.B.], w związku albo raczej w odpowiedzi na to, co mi Pan pisze o gimna-
zjum Samborskim, powiem Panu drogiemu coś o kataklizmie mego życia. Było to
w Monachium, w dzień kiedy odczytałem mą pracę seminaryjną u Bernaysa. Chwalił
ją bardzo. Byłem ... dumny i szczęśliwy i zdawało mi się, że w dzień ostateczny będę
siedział po prawicy mego kochanego patrona, a narody, przechodząc, będą się nam
kłaniały wszystkie (z wyjątkiem naturalnie - ormian, którzy się mnie będą wstydzić
i nie przyznawać do Ormianina. A tout seigneur). No, i cóż może człek robić w Mona-
chium, jak się czuje szczęśliwy? Na operę było za wcześnie, poszedłem więc na piwo
do „Kletzengarten”. Było cicho, słońce czerwcowe świeciło przez żółte firaneczki na
dębowy stół, po którym muchy podpite rozlanym piwem ospale się zataczały. Wziąłem
2 Zob. K. Piwocki, Lwowskie środowisko historyków sztuki, „Folia HistoriaeArtium”
IV, 1967, s. 117-125; M. Porębski, Historia sztuki wobec nauk filologicznych, „Folia Histo-
riaeArtium”, Seria Nowa, I, 1995, s. 9-15; A. Małkiewicz, Historia sztuki na Uniwersytecie
Lwowskim 1893-1939, (w:) Dzieje historii sztuki w Polsce. Kształtowanie się instytucji na-
ukowych w XIX i XX w., pod red. A. Labudy, Poznań 1996, s. 58-73; tenże, „Szkoła krakow-
ska” i „szkoła lwowska” polskiej historii sztuki, „Folia Historiae Artium”, Seria Nowa, 7,
2001, s. 83-106 (przedruk w: idem, Z dziejów polskiej historii sztuki. Studia i szkice, Kra-
ków 2005, s. 15-64); E. Gieysztor-Miłobędzka, Polska Historia Sztuki - jej konserwatyzm
i próby jego przezwyciężenia, „Kultura Współczesna”, 4 (26), 2000, s. 58-76; W. Bałus,
Historia sztuki wobec nauk historycznych, (w:) Dzieło sztuki: źródło ikonograficzne czy coś
więcej?, red. M. Fabiański, Warszawa 2005, s. 37-44; M. Bryl, Jan Bołoz Antoniewicz
(1858-1922), „Rocznik Historii Sztuki”, XXXVI, 2011, s. 7-19.
3 We współczesnej teorii wyraźnie osłabło poststrukturalistyczne zafascynowanie
konstruktywistycznym aspektem historiografii i zaczęto skłaniać się raczej ku ujęciom
„podmiotowo-egzystencjalnym”, eksponującym kategorie doświadczenia i pamięci. Zob.
E. Domańska, Historia egzystencjalna. Krytyczne studium narratywizmu i humanistyki
zaangażowanej, Warszawa 2012.
loading ...