Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 24.2013

Page: 278
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2013/0280
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
278

JÄN BAKOŚ

Dehio czynił rozróżnienie między nauką i edukacją. Uważał, że ta
pierwsza ma charakter międzynarodowy, podczas gdy drugiej przypisy-
wał misję patriotyczną89. Jego zdaniem historia sztuki niemieckiej nie
była tylko historią sztuki, ale procesem, w którym manifestuje się ciągła
duchowa tożsamość niemieckiej nacji90. Była ona dokumentem historii
narodu lub „ludu” („Volk”)91. Dlatego, w jego mniemaniu, głównym zada-
niem historiografii sztuki było budowanie i umacnianie narodowej samo-
świadomości92.
Jednakże etniczno-narodowa koncepcja historii sztuki jako historii
narodu lub grupy etnicznej sugerowała, że sztuka niemiecka sięga poza
granice państwa niemieckiego93. Stąd też temat szerzenia, rozprzestrze-
niania i eksportu sztuki niemieckiej stanowił integralną część tej historii.
W związku z tym Dehio sformułował tezę o historycznej roli sztuki
niemieckiej. Miała ona pełnić w jego mniemaniu funkcję mediatora mię-
dzy Zachodem i Wschodem94. Ponadto połączył ową funkcję pośredniczą-
cą z hegemonistycznym założeniem o wyższości Zachodu, tzw. „West-Ost-
-Gefälle”95. Przypisywał sztuce niemieckiej misję szerzenia zachodniej
kultury na Wschodzie. Rezultat tego kulturowego transferu określano jako
tzw. „Kolonialkunst”, termin, który ukuł dla określenia niemieckiej sztuki
we wschodniej części Europy Środkowej96.

89 „Die Wissenschaft ist nach ihrem Wesen übernational; Bildung entsteht nur auf
dem Boden... der Nation”. - G. Dehio, Geschichte der deutschen Kunst, Berlin-Leipzig
1919-1929, Voi. 1, p. V.
90 „Die dieses Buch durchgehend beherrschende Frage lautet nicht: Was erfahren wir
durch die Deutschen über das Wesen der Kunst? Sondern was offenbart uns die Kunst
vom Wesen der Deutschen?” Cyt. za G. Dehio, Kunstgeschichte als Kulturgeschichte, Berlin
1993, s. 12.
91 „Mein wahrer Held ist das deutsche Volk. Ich gebe deutsche Geschichte im Spiegel
der Kunst”. Por. Dehio 1919-1929 (zob. przyp. 89), Voi. 1, s. V. Utożsamiając naród z lu-
dem („Volk”), Dehio sformułował „Kunstgeschichte «des deutschen Volkes»”. Por. Muthe-
sius 2004 (zob. przyp. 4), s. 73, 75; Locher 2001 (zob. przyp. 2), s. 201-202.
92 „Als seine aktuelle Aufgabe sieht Dehio jedoch massgeblich die Pflege des Patrio-
tismus mit den Mitteln der historischen Darstellung, durch Erinnern des nationalen Er-
bes”. Por. Locher 2001 (zob. przyp. 2), s. 202.
93 Według Wolfganga Schenkluhna, teorii Dehio nie można uznać za czysto etniczno-
-narodową. Opierała się na idei „völklicher und staatlicher Einheit”. Por. Schenkluhn 1990
(zob.przyp. 21), s. 159.
94 M. Kutzner, Społeczne uwarunkowania rozwoju sląskej architektury w latach 1200-
1330, (w:) Sztuka i ideologia XIII wieku, red. P. Skubiszewski, Wrocław-Warszawa-Kra-
ków-Gdańsk 1974, s. 235.
95 Muthesius 2004 (zob. przyp. 4), s. 76.
96 Dehio 1919-1929 (zob. przyp. 89), Vol. 2, s. 57-73. Na ten temat zob. Kutzner 1986
(zob. przyp. 75), s. 337-353; A.S. Labuda, „...eine von sinnvollen Zweckgefühlen erfüllte, her-
be und grossartige Kolonialkunst...”. Zum kunsthistorischen Diskurs über Ostmitteleuropa,
loading ...