Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 9.1998

Page: 83
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1998/0085
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
MIĘDZYNARODÓWKA SALONÓW AUTOMOBILOWYCH I HAGIOGRAFIA REWOLUCJI

83

Jestem architektem; nikt nie zrobi ze mnie polityka. Ville Contempo-
raine nie ma etykietki, nie jest dedykowane naszemu burżuazyjno-
-kapitalistycznemu społeczeństwu, ale nie jest także przeznaczone
dla Trzeciej Międzynarodówki. To praca techniczna (...) Nie rewolu-
cjonizuje się niczego przez robienie rewolucji. Rewolucja polega na
rozwiązywaniu istniejących problemów.
Le Corbusier
Jak zauważył badający to zagadnienie Ch. Maier, koncepcje Taylora
i Forda zostały przyjęte w Europie - i wzbudziły powszechną fascynację -
nie tylko jako metody nowoczesnej, ekonomicznej organizacji procesu pro-
dukcyjnego w skali wielkiej fabryki czy innego przedsiębiorstwa, lecz
także w odniesieniu do wyobrażeń o globalnej organizacji życia społecz-
nego18. Wielka popularność amerykańskiego mitu tayloryzmu i fordyzmu
wśród europejskich intelektualistów, zarówno na lewicy, jak i na prawi-
cy, wynikała z pokładanych w nim nadziei na znalezienie „trzeciej drogi”
pomiędzy kapitalizmem z jego technologicznymi osiągnięciami, ale też
wewnętrznymi napięciami klasowymi, a komunizmem jako wizją niean-
tagonistycznego społeczeństwa, którego sformowanie miała jednak po-
przedzić proletariacka rewolucja. System Taylora i Forda, postrzegany
jako alternatywny model społecznej organizacji, zdawał się znosić te poli-
tyczne i klasowe sprzeczności, gdyż - po pierwsze - nie wyrastał z kalku-
lacji politycznej, lecz z „naukowo” zracjonalizowanych i przyjętych za
obiektywne zasad efektywności ekonomicznej, a po drugie efektywność tę
czynił wspólnym, zgodnym interesem przedsiębiorców i robotników po-
przez proste jej przełożenie na korzyści obu grup. Wskrzeszał on w nowej
postaci Saint-Simonowską ideologię socjalizmu utopijnego, która stała
się poważną konkurencją dla rewolucyjnie zorientowanego marksizmu,
nie mówiąc już o kominternowskiej polityce. W świetle owego systemu
nowy ład społeczny, odpowiadający oczekiwaniom lewicy, miał się wyło-
nić nie za sprawą rewolucji proletariatu, lecz za sprawą administracji
ekonomicznej sterującej organizacją produkcji, której sprawność warun-
kowała dalszy postęp techniki. Marksistowskiej koncepcji antagonizmów
klasowych przeciwstawiała się tutaj wizja zniesienia wyzysku robotni-
ków przez wykorzystanie maszyn, harmonijnego zestrojenia sfer admini-
stracji i pracy produkcyjnej w bezklasowej inżynierii, solidarystycznych
więzi społecznych, jakie miał ów system tworzyć. Powszechnie uchodząca
za podstawowy czynnik technologicznego postępu zasada specjalistyczne-
go podziału, ale i koordynacji pracy, rodziła wyobrażenia o nowoczesnym
społeczeństwie jako zintegrowanym i wspólnotowo rozumianym organi-
zmie ekonomicznym, co kłóciło się z marksistowską teorią alienacji.
18 Ch. S. Maier, Between Taylorism and Technocracy: European ideologies and the vi-
sion of industrial productiaity in the 1920s, „The Journal of Contemporary History” 1970,
vol. 5, no. 2.
loading ...