Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 14.2003

Page: 319
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2003/0322
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
DAWANIE TWARZY: UPUBLICZNIANIE I POLITYKA PROZOPOPEI ANDTEGO WARHOLA

319

nie się i uwidocznienie alternatywnych praktyk seksualnych. Jak powia-
da Warhol: „Kiedy mężczyzna widzi dwóch facetów uprawiających seks,
to dowiaduje się jednej z dwóch rzeczy: albo go to podnieca, albo nie -
i wtedy wie, na czym w życiu stoi”14. Fabryka dokonywała kontrupublicz-
niania w tym sensie, że była miejscem i przestrzenią, w której można by-
ło zobaczyć dwóch mężczyzn uprawiających seks. Podobnie za homoero-
tycznymi filmami Warhola, jego obrazami i fotografiami stała, między
innymi, utopijna chęć przemienienia galerii, muzeów, kin, pracowni arty-
stów i innych miejsc w kontrprzestrzenie odmieńców. Gorszący dla jed-
nych, ważny i podniecający dla innych był opór, jaki stawiał Warhol
wpisywaniu go w przyjęte role - role, które przeinaczał, wyśmiewał i deza-
wuował, przez cały czas zręcznie i wytrwale promując siebie w oczach
opinii publicznej.
Podobnie jak inne osoby należące do mniejszości, Warhol nie ograni-
czał się do kreatywnego kontrupubliczniania, ale starał się zdobyć dostęp
do elementów życia publicznego przynależnych do codzienności, takich
jak konsumpcja, oglądanie i bycie fanem15. Warner pisze: „Jako podmioty
biorące udział w sferze publicznej - «słuchacze», «mówcy», «widzowie»
i «działacze» - mamy inną relację do samych siebie, inne nastawienie afe-
ktywne, niż ma to miejsce w pozostałych kontekstach”16. Przez wszystkie
lata aktywności artystycznej Warhol badał sposoby bycia słuchaczem,
mówcą, widzem i działaczem biorącym udział w sferze publicznej nawet
w sytuacji, gdy nasza obecność w tej sferze jest niedozwolona i oczywiście
- niepożądana. Moja teza brzmi, że chociaż Warholowi nie zawsze uda-
wało się skutecznie manipulować „poetyką upubliczniania” (na przykład
podczas epidemii AIDS), to i tak daje nam cenne wskazówki dotyczące jej
logiki i mechanizmów, jej wartości i zagrożeń.
Warhol dostrzegał, że poetyka upubliczniania jest zarazem poetyką
żałoby. Stać się osobą publiczną, poczuć się osobą publiczną - to zdobyć
14 Warhol i Hackett, POPism, ss. 222-223. Zob. również G. Kateb, Hannah
Arendt, Politics, Conscience, Evil, Totowa, N.J.: Rowman and Allanheld 1983.
10 Ta koncepcja jest bliższa temu, co Oskar Negt i Alexander Kluge określili mianem
upubliczniania jako „horyzontu doświadczenia” w The Public Sphere and Experience, tłum.
na angielski P. Lbanyi, J. Daniel i A. Oksiloff, Minneapołis: University of Minnesota Press
1993. Sugerują oni, że sfera publiczna jest lepszym modelem służącym do zrozumienia
współczesnych mass mediów niż koncepcje „kultury masowej” stworzone przez Szkołę
Frankfurcką. Według nich koncepcja tego, co publiczne, pokazywania się w przestrzeni,
w której możemy być oglądani i wchodzić w interakcje z innymi ludźmi, przybliża sposoby,
w jakich myślimy o naszym doświadczeniu i o sobie samych w kulturze późnego kapitali-
zmu. Na temat wkładu Negta i Kluge do teorii sfery publicznej zob. wprowadzenie Miriam
Hansen do anglojęzycznego wydania ich książki oraz jej esej Early Cinetna, Late Cinema:
Permutations ofthe Public Sphere, „Screen” 34, nr 3 (jesień 1993). Zob. również F. Jame-
son, On Negt and Kluge, (w:) Phantom, red. Robbins, s. 42-74.
16 Warner, Mass Public, s. 234.
loading ...