Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 15.2004

Page: 148
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2004/0150
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
148

KAZIMIERZ PIOTROWSKI

najpełniej realizuje się w schemacie porządkującym doświadczenie wokół
kategorii rzeczy, ponieważ zasada ta logicznie wiąże się z zasadą tożsa-
mości i wyłączonego środka, będącymi językowym odpowiednikiem on-
tologicznych zasad jedności i odrębności. Schemat naturalny jest nie-
unikniony i powraca co pewien czas, tłumiąc, jak Chwistek później
zauważy, doświadczenie sztuki.


1. L. Chwistek, Szermierka, ok. 1919, olej na tekturze, 70 x 100 cm, wł. Muzeum Narodowe
w Krakowie, nr inw. 155282, fot. Archiwum MNW

Credo epistemologiczne Chwistka nie było więc tożsame z konwen-
cjonalizmem, któremu przeciwstawił on racjonalizm krytyczny jako wy-
raz filozofii zdrowego rozsądku. Prawda zdrowego rozsądku nie jest me-
tafizyczną prawdą bezwzględną, ponieważ ujawnia się w różnicowaniu
się prawd względnych, dając w wyniku przekonanie, że kryteria jej są
niezależne od kryteriów rzeczywistości. Implikuje to przekonanie, że nie
istnieje absolutnie pewna i pełna wiedza, ponieważ każda wiedza ma
charakter hipotetyczny, będąc zawsze zrelatywizowana do określonych
założeń, zaś zasada sprzeczności wyklucza jej pełność. Jednakże we-
wnętrzna struktura wiedzy ma charakter konieczny, gdyż musi być nie-
sprzeczna, czyli musi respektować formalne reguły wnioskowania.
Teoria sztuki, zdaniem Chwistka, powinna przebudować swe pod-
stawy w nominalistycznym duchu:
loading ...