Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 24.2013

Page: 229
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2013/0231
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
MALARSTWO MATERII DANUTY URBANOWICZ

229

charakter, zdecydowanie bliższy niskiemu reliefowi niż płaskorzeźbie48,
nie wiąże się jednak z przekroczeniem malarstwa przez wyjście w prze-
strzeń. Odbierany jest on bowiem wciąż za pośrednictwem zmysłu wzro-
ku, którego ruch zachodzi po powierzchni pola obrazowego.
Nie-malarskie materie poddane są działaniu kierunkowanemu przez
myślenie malarskie, rozumiane jako oparte na posługiwaniu się linią
i barwą (oraz nadaną jej fakturą) na płaszczyźnie. Urbanowicz nie tworzy
bowiem przekraczających płaszczyznę assemblages - powołuje kompozy-
cje dwuwymiarowe. W odróżnieniu natomiast od collage’u, w większości
przypadków prace powstają nie przez nałożenie poszczególnych elemen-
tów, a zestawienie ich w porządku płaszczyznowym w taki sposób, że
funkcjonują one jako jedna, zintegrowana powierzchnia. Z tego względu
status powstałego obrazu może być widziany jako bliski temu, który cha-
rakterystyczny jest dla obrazu malowanego. Pozwala to widzieć prace
Urbanowicz jako przykład działalności malarskiej, która mimo odejścia
od podstawowego środka tej dziedziny, prowadzi do powołania dzieł, wo-
bec których wciąż zasadne wydaje się użycie określenia „obraz”49. Po-
wstające w ten sposób prace traktować można - dosłownie - jako malo-
wane materią.
Aspektem wyzyskiwanym przez Urbanowicz w malarski sposób jest
także antyestetyczny charakter użytych fragmentów materii, rozumiany
jako noszone przez nie oznaki zniszczeń. Prócz konotowania złożonych
znaczeń, funkcjonują one równocześnie jako istotne punkty kompozycyjne
- stanowią rodzaj akcentu, funkcjonują w układach symetrycznych bądź
koncentrowane są wokół osi pola obrazowego. Fakt ten pozwala uznać
pozornie przypadkowe ślady za istotny środek budowania relacji we-
wnątrzobrazowych. Elementy, prócz powoływania skojarzeń z destrukcją
czy chaosem, okazują się być też środkiem organizującym, porządkują-
cym kompozycję - odgrywają rolę w ramach całości, dynamizując ją - jak
dzieje się w przypadku Przejścia. Bramy bądź - jak w przypadku Epita-
fium - stabilizując kompozycję.
Na malarski charakter działań Urbanowicz składa się także sposób
operowania chromatyką, daną niejako z góry w każdym z fragmentów
materii. Mimo różnic ich faktur i właściwości, artystka integruje je w ob-
48 O obrazach Urbanowicz jako bliskich płaskorzeźbom budowanym z materii goto-
wych pisze P. Majewski, op. cit., s. 177.
49 Wątpliwości związane ze statusem prac artystów Grupy Nowohuckiej sygnalizuje
m.in. komentarz Tadeusza Chrzanowskiego, poczyniony w związku z wystawą prac Grupy
Nowohuckiej w 1960 roku w Galerii Krzysztofory; por.: T. Chrzanowski, Z krakowskich
wystaw, „Tygodnik Powszechny” nr 12, 12 III 1960, (w:) Danuta Urbanowicz. Obrazy, op.
cit., s. 61.
loading ...