Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 2.1983

Page: 55
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1983/0079
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
teologia IKONY w 2 POŁOWIE xvii w.

55

ich oddziaływaniu, nie mogły zahamować upadku malarstwa ikonowego,
a raczej je pogłębiły 74. Ponieważ jednocześnie nastąpiło odejście od tra-
dycji malarstwa ikonowego, zarówno w zakresie ikonografii, jak i form
stylowych, doprowadziło to do zagubienia istoty malarstwa ikonowego,
które „nie mogło być zwyczajnym portretem, ani dekoracją, ani też ilu-
stracją Pisma Sw.”, a takie właśnie funkcje w drugiej połowie XVII w.
zaczęło ono pełnić 75. Od momentu, w którym ikona przestała być jedy-
nie przedmiotem wchodzącym w ramy kultu religijnego i stanowić in-
tegralną część liturgii — nastąpił właściwie jej kres.

THEOLOGY OF AN ICON IN THE SECOND HALF OF THE SEVENTEENTH
CENTURY. DISPUTES AND POLEMICS IN RUSSIA
Summary
The treatises and the instructions of the Orthodox Church authorities as well
as of the State authorities which were issued in the second half of the seven-
teenth century in ref tren ce to icons can be roughly divided into two groups. The
first one includes the statements of those authors wiho claimed the neccasgity of
defence of the Orthodox Church dogmas connected with the cult of icons. The
second group consists of the treatises which reflect “a new view of art and new
feeling of beauty”.
All the treatises, including these of a theological character and also those
relating to the artistic aspects, reflect the problems which resulted from the split
within the Orthodox Church. They 'also reveal the decay of the Church and they
show the attempts made by the patriarch Nikon to overcome the crisis. Not only
Nikon but also the old-believers, his opponents, failed. The discussed texts show
their complete lack of tolerance for other beliefs and their fear of foreign in-
fluences from both the western countries and of Greeks. On one hand, the texts
reveal a very strong attachment to the Orthodox tradition and to the belief in
the miraculous pofwer of icons. They also show a reluctance againist any changes
of the ritual connected with the cult of icon®. While on the other hand, they
reveal the failure of all attempts made in 'order to join the tradition with the
artistic trends coming from the West. They also showed the weaknesses of Latin
models available to the Russian artists. They proved that all the changes which
led to the decline of a role of icons in liturgy and in the cult, tin consequence
brought about the deterioration of the artistic value 'of an icon.

74 Wydaje się, że zasięg oddziaływania obu gramol nie był szeroki. Znali je
z całą pewnością artyści pracujący w Orużejnoj Pałacie, ale i oni nie respekto-
wali w całej rozciągłości zarządzeń władz duchowtnyteh i państwowych. T10, że
istniała potrzeba dokonania kodyfikacji praw i obowiązków ikomopisców, potwier-
dza traktat Kariona Istomina, iktóry stanowi komplikację traktatu Uszhkowa i olbu
gramot, a najlepszym tego dowodem jest gramola Piotra Wielkiego. A. N i kol-
ski j, Slow k Ijubotscatelem ikonnago pisanija. Vestoik archeologii i istorii, izd,
Imperatorskim archeologićeskim institutom, vyp. XX, 1911, s. 67 -69.
75 L. O u s p e n is k y, Essai..., op. cit., s. 10,
loading ...