Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 3.1986

Page: 30
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1986/0048
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
30

M. GĘBAROWICZ

Lwowem znamy tego rodzaju okazy w Przemyślu (w kościele Karmeli-
tów) i szczególnie ciekawy zespół antependiów w Krośnie i Odrzykoniu;
określane są one jako późnobarokowe i datowane na około 1772 r.32
Są one zatem wcześniejsze od wchodzących w skład spuścizny szkoły
lwowskiej, co zdaje ,się dowodzić, że sama ich idea jest pochodzenia ro-
dzimego. Co więcej, sam pomysł zastosowania płaskorzeźby figuralnej
do przedmiotów wyposażenia kościołów i cerkwi poszerzał się coraz bar-
dziej. Jego wynikiem są zdobne reliefami ambony (Buczacz — kościół
i cerkiew Pckrowy, Hodowica, Horodenka — cerkiew, Monasterzyska)
oraz królewskie drzwi (Buczacz, Horodenka, Złoczów i Lwów, cerkiew
św. Jura i Wołoska). Te ostatnie są z pewnością oryginalnym pomysłem
artystów lwowskich, dowodzą zaś obok innych podobnych okazów, jak
silnie zaaklimatyzowała się rzeźba rokokowa we Lwowie, przybierając
rodzime cechy.
Kolejnym zagadnieniem, nad którym muszą zastanowić się przyszli
badacze, jest program ikonograficzny rzeźby lwowskiej. Nie jest on cał-
kowicie oryginalny, ale dobór tematów i ich interpretacja odbiega od
normalnie przyjętych. Przykładów można przytoczyć wiele: Samson roz-
dzierający paszczę lwa w Hodowicy, wzorowany na jednej z prac Hera-
klesa na ratuszu buczackim; alegoria rzeźby w postaci młodej kobiety
z dłutem w Nawarii; trzy aniołki bawiące się narzędziami w kościele
N.M.P. w Jarosławiu; Anioł Stróż w postaci przyklękającej, dość skąpo
od góry i od dołu odzianej młodej kobiety, która trzyma oburącz kar-
tusz-emblemat i odwraca się ku dziecku chwytającemu kraj jej sukni
(kościół Bernardynów we Lwowie); podobny temat w Monaster zyskach
gdzie anioł nie podaje dziecku ręki, ale przytrzymuje je w powietrzu,
zawieszone na jego ramieniu; Wniebowzięcie N.M.P. w oryginalnym
ujęciu, tamże na wielkim ołtarzu; „Cudowny połów”, tamże na ambonie;
„Dwunastoletni Chrystus w świątyni jerozolimskiej” w Hodowicy na am-
bonie; „Ucieczka do Egiptu” z Neptunem na parapecie, witającym ucie-
kających lub zagradzającym im drogę w kościele św. Mikołaja we Lwo-
wie; nadzwyczaj ciekawa grupa „Bóg Ojciec ukazujący się Mojżeszowi w
krzaku ognistym” na ambonie w Międzyrzeczu Koreckim33 (ił. 29). Do
tej samej kategorii zaliczyć można związane z legendą herbu Pilawa sce-
ny historyczne (Buczacz, kościół — antependium), Cuda N.M.P. o lo-
kalnym kolorycie na stylobatach kolumn wielkiego ołtarza w kościele
Dominikanów we Lwowie (il. 30), symboliczną orkiestrę złożoną z króla
32 Katalog Zabytków Sztuki w Polsce. Seria Nowa. T. 1. Woj. Krośnieńskie.
Pod red. E. Śnieżyńskiej-Stolot i F. Stolota.; Z. 1; Krosno, Dukla i Okolice, oprać.
E. Snieżyńska-Stolot, FI Stolot. Warszawa 1977, s. 73, 124, fig. 131.
33 Pijarów do Międzyrzecza Koreckiego sprowadził Jerzy Lubomirski, z tym, że
budowa kościoła i kolegium słynnego na cały Wołyń trwała od 1702 do 1725 <r.
loading ...