Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 9.1998

Page: 49
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1998/0051
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
WIZERUNKI ARCHITEKTURY W LIŚCIE PREZBITERA JANA

49

menty rozczłonkowania jej ścian zostały teraz opisane tak, aby godziły
się z zasadami rządzącymi współczesną architekturą, a przynajmniej
tak, aby były choć nieco bardziej wewnętrznie spójne. Stąd uściślenie roli
i kształtu filara, różnego od kolumny, stąd intuicyjne opisanie specyficz-
nie francuskiej, gotyckiej „strefy kapitelowej”. Jednak ci sami autorzy
kierowali się podobną intencją precyzyjnego wyjaśniania, gdy ogólnikowe
stwierdzenia „oryginału” o ścianach z kamienia interpretowali, wykorzy-
stując różne, zresztą także sprzeczne ze sobą koncepty, znane z wcześ-
niejszej tradycji. Język formuł trwał więc nadal, tylko inaczej z niego ko-
rzystano.
Te spostrzeżenia ukazują zarówno niewzruszone trwanie literackich
schematów, jak i sposób, w który ewoluowały, zbliżając się i dopasowując
do współczesnej rzeczywistości. Zauważalna zmiana nastąpiła w momen-
cie, gdy od fantastycznego opisu zaczęto oczekiwać większego czy też „in-
nego” prawdopodobieństwa. Bardziej prawdopodobnym czyniła go teraz
forma prozatorska, obok tradycyjnej obszerności i szczegółowości, ale tak-
że respektowanie praw rządzących logiką współczesnej architektury.

LES IMAGES DE L’ARCHITECTURE DANS LA LETTRE DU PRETRE JEAN.
LA TRADITION LITTERAIRE ET LA REALITE ARCHITECTONIQUE

Resume
Le texte poetiąue ńest pas un simple document historiąue. II renvoie a 1’imagina-
tion ou se retrouvent les objets peręus et les creations pures de 1’imaginaire. Le fait
qu’ils coexistent dans 1’esprit invite a les prendre en consideration dans les recher-
ches sur l’art et sa perception. Les liens entre la litterature et la realite sensuelle-
ment percevable sont imperceptibles. Cependant la litterature possede sans doute
une influence sur nos sens et sur notre maniere de percevoir et de comprendre le
monde.
L’article presente 1’interpretation des descriptions de deux palais et d’une tour a
miroir dans la Lette du pretre Jean. L’analyse est basee sur sa version franęaise,
rimee du XIIe siecle. Dans les descriptions des palais se juxtaposent deux visions de
la residenee seigneuriale. D’un cóte on y retrouve certains elements du palais, pro-
pres a la chanson de geste: salle commune, chambre et chapelle (dans le premier palais).
A cette division premiere, traditionnelle, se juxtapose la deuxieme: la seąuence de
trois grands batiments qui n’ont pas d’antecedents parmi les chants epiques. II parait
qu’il s’agit d’une des variantes de la description d’une ville relevant des conceptions
des auteurs des romans antiąues qui (dans le Roman d’Eneas, Roman de Troie et plus
tard dans le Roman dAlexandre) faisaient distinguer a 1’interieur d’une ville divers
batiments lies a 1’autorite royale, au culte religieux et a la defense. Cette triple
loading ...