Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 12.2001

Page: 204
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2001/0206
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
204

PIOTR PIOTROWSKI

Te uwagi nie mają prowadzić do wniosku, że na Węgrzech w końcu lat
sześćdziesiątych nie kształtowały się tendencje o charakterze neoawan-
gardowym. W tym czasie na tamtejszej scenie artystycznej spotkały się
generacje węgierskiej awangardy, z którego to zderzenia rodziły się nowy
formy sztuki06. Będzie to związane w tym czasie między innymi z twór-
czością happeningową. Pierwszy happening na Węgrzech, zatytułowany
Obiad na cześć Batu Khana, został zorganizowany i przeprowadzony
przez Gabora Altoray’a i Tamasa Szentjóby’ego, przy współudziale czoło-
wej postaci tamtejszego środowiska artystów neoawangarcłowych, Mikló-
sa Erdely’ego, w miejscu jego zamieszkania w 1966 roku0/. Odwołanie się
do legendarnego wodza Tatarów nie miało naturalnie żadnego odniesie-
nia do samego happeningu, który był zorganizowany (zdezorganizowany)
przy pomocy rozmaitych „bezsensownych” czynności: pisanie liter na pod-
łodze, podpalanie wózka dziecięcego, gonitwa za kurą itp. Pod koniec tego
samego roku i w tym samym miejscu w happeningu Złota niedziela (od-
bywającym się w „złotą niedzielę” przed świętami Bożego Narodzenia)
Erdely do zgromadzonych uczestników (m. in. ponownie udział brali Alto-
ray i Szentjóby) przez głośniki wykrzykiwał „odejdźcie”, ci zaś przybili do
ściany balon metereologiczny, a chleb oraz kawałek wołowiny do ustawio-
nego wcześniej manekina. W 1968 roku Erdely realizuje Trzy kwarki dla
króla Marka będący montażem rozmaitych prostych czynności. Te wyda-
rzenia można łączyć z atmosferą koncertów fłuxusu. W istocie rzeczy taki
„koncert” na niewielką, kameralną rzecz jasna skalę odbył się w Buda-
peszcie w 1969 roku. Udział w nim wziął Tamas Szentjóby, a Miklós
Erdely pokazał zrealizowany rok wcześniej film Ukryte parametry, będą-
cy montażem „odnalezionych” części filmu58.
W końcu 1968 roku w Budapeszcie otwarta została w Biurze Projekto-
wania Architektonicznego wystawa IPABTEV (nazwa pochodzi od skrótu
nazwy goszczącej artystów instytucji), zorganizowana przez Petera Sin-
kovits’a. Ekspozycja nie trwała długo. Po kilku dniach władze ją zamknę-
ły, co zapewne świadczy o charakterze panującej w Budapeszcie atmosfe-
ry wokół sztuki współczesnej. Ponadto prezentacja ta wcale nie była
radykalna, nawet na miarę tego, co już się w mieście w tym czasie działo.
>b P. Kovacs, Regi es uj auantgdrcl (1967-1975)/ Early and New Auant-Garde (1967-
1975), Szekesfehervar: Istvan Kiraly Muzeum, 1987, s. 6.
>7 L. Beke, The Hidden Dimensions of the Hungarian Art ofthe 1960s, (w:) Hatvanas
Evek. Uj Tórekoesek a Magyar Kepzómiweszetben, red. L. Beke, et al., Budapest, Magyar
Nemzeti Galeria 1991, s. 317. Por. też: L. Beke, The Hungarian Performance - Before and
After Tibor Hajas, (w:) Interrupted Dialog. Reuisions. Contemporaiy ungarian Art, Adelai-
de 1992, s. 13. Miklós Erdely, ed. L. Beke et al., Budapest: Óbuda Galeria, 1986, s. 4.
M. Kovalovsky, Hungarian Art in the Last. 25 Years, (w:) Contemporaiy Visual Art in
Hungary. Eighteen Artists, Glasgow: The Third Eye Center 1985, s. 21.
58 Miklós Erdely, ed. L. Beke et al., op. cit., s. 6.
loading ...