Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 17.2006

Page: 196
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2006/0198
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
196

PIOTR PIOTROWSKI

pejska sztuka dysydencka: zadanie, przed jakim staje współczesna kul-
tura, według autora, to nie przetrwanie instytucji wschodnioeuropej-
skich, ale „ochrona i stabilizacja postaw moralnych”, tzn. zachowanie
wschodnioeuropejskiego nonkonformizmu4. Odpowiedź, zdaje się, przy-
szła jednak dość szybko, kiedy Europa Wschodnia, w szczególności Rosja,
otworzyła swoje granice na zachodni kapitalizm, co oznacza również za-
chodni przemysł artystyczny. W tym kontekście Joseph Bakstein pisał:

W ciągu kilku lat życie w Rosji zmieniło się tak bardzo, że znaleźliśmy się w cał-
kowicie innym społeczeństwie, żyjąc zupełnie innym życiem. Dla artystów non-
konformistycznych pokolenia lat 1970-tych była to szczególna prawda: po okre-
sie ponoszenia ryzyka działań, które stanowiły wyzwanie oficjalnej kultury ra-
dzieckiej, obecnie odnajdują oni siebie na pozycjach szczególnie docenianych
przez zachodni świat sztuki. Może to dziwnie zabrzmi, ale z tym rodzajem suk-
cesu nonkonformiście szczególnie trudno sobie poradzić5.


1. Europa, Europa, plakat wystawy w Runst-
und Ausstelłungsłialle der Bundesrepub-
lik Deutschland, Bonn 1994 (kuratorzy:
Ryszard Stanisławski i Christoph Brock-
haus)

Zauważmy, że kiedy Belting do-
magał się „harmonijnego współistnie-
nia dwóch głosów historii sztuki”, in-
ny historyk sztuki i kurator, miano-
wicie Ryszard Stanisławski, w swojej
monumentalnej wystawie Europa, Eu-
ropa, starał się mówić jednym głosem
historii sztuki. Nie mam zamiaru
przeprowadzać tu krytycznej analizy
tej skądinąd niezwykle ważnej wysta-
wy, która została pokazana w Bonn
w 1994 roku. Zrobiłem to w innym
miejscu6. Zauważę jedynie, że sposób
myślenia Stanisławskiego, stawiają-
cego sobie zadanie włączenia sztuki
Wschodniej Europy w ramy sztuki
uniwersalnej (a więc w istocie rzeczy
zachodniej), jest bardzo typowym
przykładem strategii wschodnioeuro-
pejskich krytyków sztuki. W istocie

4 Tannert, s. 34.
5 J. Bakshtein, Nonconformist Traditions and Contemporary Russian Art. A View
from Moscow, (in:) A. Rosenfeld and N.T. Dodge (red.), Nonconformist Art. The Sowiet
Experience, 1956-1986, Thames and Hudson in association with the Jane Voorhees Zim-
merli Art Museum, Rutgers: The State University of New Jersey, 1995, s. 332.
6 P. Piotrowski, Central Europę in the Face of Unification, (in:) M. Hlavajova
and J. Winder (red.), Who if not we should at least try to imagine the futurę of all this,
Amsterdam: Artimo, 2004, ss. 271-281.
loading ...