Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 10.2000

Page: 207
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2000/0209
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
MALARSTWO NATURY A NATURA MALARSTWA

207

sztuki Michaela Brôtjego. Dla niemieckiego badacza dzieio jest transcen-
dentne wobec absolutu. Podstawowg kategorig w koncepcji Brôtjego jest
plaszczyzna. Jej wlasciwosci charakterystyczne dla malarstwa Tarasewi-
cza prôbowalismy powyzej rozpoznac. Plaszczyzna w ujpciu Brôtjego to
medium, ktôre

konstytuuje obraz jako obraz (...), wlasnie dzipki piaszczyznie obraz wychodzi, po-
za to, co zostaîo w nim tematycznie ukazane. To wychodzenie nie polega jednak
na wychodzeniu poza obraz i dotarciu do jakiejs niewidzialnej rzeczywistosci czy
tez ukrytego glpbokiego sensu. (...) medium malarstwa jest nieprzekraczalnym
horyzontem wszystkich korelacji sensu zjawiajgcego sip swiata, jednoczesnie nie
daje sip wywiesc ze swiata, tzn. jest w doslownym znaczeniu tego slowa pozaswia-
towe, transcendentne39.

Sposôb traktowania materii malarskiej oraz wspôlzaleznosc elemen-
tôw w jednostajnym ciggu ukladôw pasowych Tarasewicza usuwajg nie-
jako znaczenie plaszczyzny w ustanawianiu relacji mipdzy elementami,
materializujgc jg przez sprowadzenie do podloza. Zarazem plaszczyzna
staje sip elementem struktury przestrzennej. Znaczy jako cos w pelni i je-
dynie „ze swiata”. Jest tylko po to, by znaczgce mogio sip rozwijac.

W procesie oglgdu - pisze Brôtje - plaszczyzna charakteryzuje sip nieosiggaln^,
ale przeciez niezaprzeczalng obecnoscig w i poza obecnoscig tego, co przedstawio-
ne, skonczone. Taka sama obecnosc charakteryzuje absolut, transcendencjp w sto-
sunku do rzeczywistego swiata40.

Jesli uznac obraz Tarasewicza za „przeslonp, zakrycie” i dostrzec pro-
cès osiabiania zaleznosci znaczgcego od plaszczyzny, w i poza zmierza ku
rozdzieleniu. Poza nie ma nie. Wewnptrzna poteneja widza, z istoty na-
stawiona na absolut, wikla sip w znaczgce rozdzielone od znaezonego.
Wlasciwosc ta w perspektywie tradycji artystycznej pozwala dostrzegac
w malarstwie Tarasewicza potrzebp innego okreslenia kondycji obrazu,
podajgcej w wgtpliwosc zawarcie malarstwa w granicach plaszczyzny,
a zarazem, jako przejaw poszukiwania trwalych wartosci malarstwa, uj-
rzanych na nowo w przeformulowanej relacji do pola obrazowego, koloru
i materii malarskiej, zdolnej wyrazic jego nieustajgcg aktualnosc i nie-
zbjnvalnosc, poza narzuconymi przez dyskurs awangardy, ale i poetykp
kolorystyczng, kategoriami metafïzycznymi, zarôwno w ich perspektywie
pozytywnej, jak i negatywnej.

39 M. Bryl, op.cit., s.72. Zarys swojej egzystencjalno-hermeneutycznej teorii sztuki
Michael Brôtje zawarl w ksi^zee Der Spiegel der Kunst. Zur Grundlegung einer existential-
hermeneutischenKunstwissenschaft, Stuttgard 1990.

40 Tamze, s. 72.
loading ...