Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 12.2001

Page: 290
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2001/0292
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
290

PAWEŁ LESZKOWICZ

przeniesionych z dzieciństwa do wnętrza galerii. Druga przestrzeń odnie-
sienia jest równie archaiczna, sięgająca do antycznej teorii sztuki. Pliniusz
w części Historii Naturalnej poświęconej malarstwu opisuje twórczość Pi-
raeicusa, wybitnego malarza greckiego, który tworzył w najniższym gatun-
ku: był geniuszem pogardzanych tematów. Piraeicus malował na przykład
przedmioty i odpadki z fryzjerskich i szewskich zakładów oraz straganów
zjedzeniem, osiągając w tym niezwykłe artystyczne mistrzostwo, sukces
i sławę. Pliniusz nazywa go rhyparograpos, czyli malarz odpadków i bru-
du - rzeczy, które są fizycznie i kulturowo nieczyste, podkreślając arty-
styczną doskonałość jego kreacji opartych na tych niskich materiach102.
Pomimo historycznej różnicy w hierarchii wartości, omawiane w tym
tekście dzieła Helen Chadwick stanowią podobny rodzaj martwych natur,
zbudowanych z substancji pochodzących z supermarketów, rzeźni, maga-
zynów, śmietnika i jej własnego ciała, zaaranżowanych w geometryczne abs-
trakcje. W swej nasilonej estetyce są one rozpostarte pomiędzy rzeźbiarskim
ornamentem dekoracyjnie splatającym poszczególne części a industrialną re-
klamą wykorzystującą po kres zmysłowe możliwości obrazu.
Erotyzacja abjectu jako najgłębsza forma jego sublimacji umożliwiła
artystce poruszanie się w przestrzeni wizualnej nieświadomości (optical
unconscious), sprowadzającej przez sztukę ku zrepresjonowanej energii
preedypalnych popędów, pracy libido osadzającego się na obiektach czę-
ściowych. Jednak artystyczna wizualność nawet nieświadoma - znajduje
się na poziomie symboliczności, do której przenikają semiotyczne pokłady
seksualności, poprzez sublimację sfery granicznej pomiędzy nimi, czyli
abjectu. Przywracająca zrepresjonowaną seksualność wizualna nieświa-
domość należy zatem do sfery sublimowanego abjectu, artykułując jego
bezdenny popędowy chaos. Przestrzenne kreacje Chadwick wydzielające
polimorficzną seksualność i schodzące w pokłady libidalnego materiali-
zmu stanowią zatem efekt aktu sublimacji, który wnosi nieprzedstawial-
ne somatyczne obszary w symboliczność kultury, języka i znaczenia. Owo
przeniesienie dokonuje przekształceń w obrębie samej wizualności. Subli-
macja nie jest tutaj pojęciem wykluczającym wizualne wyłonienie archaicz-
nego libido, lecz je wręcz warunkującym. Sublimacja nie polega bowiem
na usunięciu erotyzmu, ale jego akceptacji na wyższym - opracowanym -
poziomie. Wyobrażenia Chadwick dokonują takiej organizacji niezróż-
nicowanych popędów, obrazując ich kumulację na erogennych strefach
i otworach, w opozycji do totalnego chaosu semiotyczności. Organizują
konwulsje obiektów częściowych w uporządkowane rzeźbiarskie i obrazo-
we konfiguracje. Artystka nie obrazuje edypalnej seksualności opartej na

102 N. B rys on, Looking at the Overlooked. Four Essays on Still Life Painting, Re-
aktion Books, London 1990, s. 136.
loading ...