Iustinianus <Imperium Byzantinum, Imperator, I.>
Codex Ivris Civilis Ivstinianei (Band 3): Digestum Nouum, Sev Pandectarvm Ivris Civilis Tomvs Tertivs: Ex Pandectis Florentinis quoad eius fieri potuit, repraesentatus — Lyon, 1627

Sheet: 331
DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/justinian1627bd3/0168
License: Public Domain Mark Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
33*

Digestorum Liberxl. Tit,xij. 351

D E

* Causa Iihe^
ralts pro actio-
ne praiudicia-
li.
f Actiones
prziudiciales
de libertate ,
seruitute , in-
genuitatc, li-
bertinitate
sunt.
» A&ionum
praeiudicialiii
judicessunt,
qui maiores
sunc iudices.

DELIEERALI CAVSA.
Supra diciumesi de Libertatepr&slanda: nunc de ea tuenda:quod sit
percattfam liberalemsiue qUts in Libertatcm proclamat.siue in seruitu-
tem petatur. Accvrs.
3(Sl« 2 quidem. J C A-
gfc>)*£ s v s. Aliquis cu __«_«_____,__________________-----
e&et ingenuus, iUbat
vt seruus Titij:nec vo-
lcrkt se petere in liber-
tatem ciim poliet: &
hoc faciebat in iniu-
riam parentum suoru,
& totius generis. dici- ______________________________
turquod parentes lui pr&iudiciales acliones. LiberaLis "" emm
posTunt eum etiam in- cauf& cognitio autpr&iudicialu aclio est de~\
uitum petere in liber- Ubertate autde seruitute, de ingenuitate

L I B
C A V

R A L I
A.

T I T V L V $ XII.
Vtx tandem in boc titulo proponuntur


| Iniuria gen-
til.fafia , ge:
neri seu genti
fafta intclligi-
tur.tddi t.vni-
tnm. C.dsstnt-
insiejHlt.CUttd.

■i tnuitis his
quorum no-
niine agitur,
agere poceit
coniunftaper-
sona m causa
liberali.

ilnuitumaliu
defendere re-
gulariter non
posTumus.

aut de libertinitate : de qita maiores * iudi-
cescognoscunt. &de Libertate quidem agit
non u tantum qui proclamat in libertatem,
sed fo alius sere quilibet eo inuito. Proponi-
tur etiam in hoctiitdo atlio insaclum poe-
nalu aduersut eum qui fciens pro seruo ve-
nit,qu& emptori tgnotanti iurepr&torio com-
petit. Cvj. a c.
I.Vlp ianvs libro quinquagensimo-
quarto ad Edictum.
I quando is qui in
poiieslionc seruitu-
cis * coniticutus est,
litigare de condi-
cione sua non paci-
tur , quod force sibi suoque gene-
ri j- vellet aliquam iniuriam in-
ferri:in hoccasu squum est qui-
busdam personis dari licentiam
pro eo litigare, vt puca parenci b,
qui dicac filium in sua pocestace
esse. nam cciam si nolic filius, pro
eo licigabic. Sed & si in pocestace
non sic ,parenri dabicur hoc ius:
quia semper parentis interest fi-
lium seruicucemnon subire.
1. s Versa eciam vice dicemus
liberis parenrium eciam inuico-
rum c camdem faculcacem daii.
Nequeenim modicad filij igno-
minia est, si parencum seruum ha-
beac. idcircovisum est, coguatis
etiam hoc dari debere.
11 .G a 1 v s ad Ediclum pr&tori-s vrbani,
titulo de liberali caufa.
QVoniam seruitus eorume ad
dolorem nostrum iniuriam-
que nostram porrigitur.
III.Vlpianvs libro quinquagensi-
moquarto ad Ediiium.

* Exemplum
idoneum erit
ex Virginij hi-
itoria,»* /.z.de
ori%.i»r.
t NecesTarium
pro vtili.

tatem. Item & econtra
hoc etiam permissum
est cognatis eius. &
redditur taxio:quoniam
seruitiM eoru,&c. & hoc
etiam permittitur pa-
renti naturali tantum:
vt patri qui exiitens in
serui.hunc filium quas-
siuit:& vterque postea
manumissus est.hoc et~
iam permittitur militi
pro persona sibi con-
iunfta. & si aliquis su-
pradidtorum non exi-
stat: tunc etia matri &
sorori & similibus foe-
minis quce ista cogna-
tione iunguntur, hoc
permittitur: & etia pa-
trono huius qui stat
sponte tanquam seruus
apud alium. Postea di-
cit: si plares de praedi-
i\is existat,& quilibet
vult petere istum in li-
bertatem : iudex quem
credet ad hoc meliore',
eligat. Vltimo dicit: ii
funosus trahitur in ser-
ui.admittuntur & con-
iuncti & etia extranei
ad eum defendendum.
& hoc dicit haec lex
cum sequentib. vsque
ad L.liberu. Franc.
a J In poJse[sione ser-
uitutis. Idem econtra
si de libertate trahitur
adseruitutem:vtj. eod.
l.benigniits.
b *J Parercsi.i.patri.
c ^ Innitorum.a not.
sic}. qttando ap.sit.l.ij.%.
si vs qui. jy de appell. I.
non tantum.^r j. dc sc-
para. I. }-§.sed &siquis
sufpeHum.infine §. q/> s.
demino. l.patri pro filio.
in pW».Regulariter co-
tra. s. ° deprocurat. L
tomponitu.insine.
d j Mbdica. sed ma-
gna.
c s\Voniamferxitus
V ^eorum. ad o-
mnes refertut superio-
res:& iunge supertori-
bus & lnrenonbus.
f A Mpliits puto.,na-
J[\tur*libui.
rentibus. B
g *J" Militi. speciale.
rcgulariter contra : vt ^^^^^^^^^^
C.de proc.l.qui siipendia.
h *J Necessarium. id cst c,vtile. & facit "s~.deprocur.l.sccmmu.
1 J S*d &si libertum.vt jy C.eo.l.principaliter.
K Qlii tmt eo. scilicet patrono.
1 k3^ lgnorante. sccus si consensit.
m T*J" Pajsu-sesi. adpretium participandum,
n lN ^^^^~ ■

AMplius puto naturalibus f
quoque hoc idem pnestan
dum,vt parens filium in seroitute
quaesitum & manumiisum posslc
in libercarem vindicare.
s Milicis eciam pro neces-

Pa-

sariis (ibi personis delibcrcace li-
cigarepermiccicur *.
2. ^ Cum vero ralis nemo
aliusest,qui proeo licigec: cunc

vt causa cognita & inuito

gentium. infin. & l.fin.
o s PotiJsimum.sicj.de accu.l.siplures.&^-de Ub.ho.exhi.l.iij.§.boe
interdiclum.&s.dedam.insec.L.inrcjiciendo.A c c v R s.
p ~YyEnigniiis.)Extranei6. sic in superioribus non dicitde extra-
J3ncisquod admittantur.A c c v r s.
Llberis. ] C A s v s.
Libet homo ma-
lorvigintiannissipas-
sus est se vendi vt ser-
uum, poterit procla-
mare in libertatem,nisi
pretium participatus
sit. [ S I CiV 1 s m 1-
n o r. ]Minorxx.an-
nis passus est se vendi
adpretiumpartioipan-
dum. non nocet hoc ei
etiam effedo maiori
xx.ann.Sedponequod
ante xx. ann.passus est
se vcndi:postxx.ann.
participatus est pre-
tium. hoc casu nocct
ei vt non possit pro-
clamare in libertatem,
[-Si q_v is.]Sciensli-
berum hominem emi.
hic emptus poterit pe-
tere se in libertatem,
quasi scientia meami-
ni noceat.scd si aliquis
cum emat bona fide a
me,non poterit amodo
se petere in liberta-
tem.[Si r>vo.]Duo
emerunt liberum ho-
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^ minem : vnus sciens, f fx • r
in pluribus patronis obseruari de- ^lcer ignorans. quo ad gnatione^
ber- ignorantem tenet: & ttiom,^
per consequens quo ad tat£-
scientem. adeo quod
seruus non posht se pe-
terc in libertatem.
Sc mrans est qui m sermtutem Ahquando ieruus cm fiwtiscontt
crahitur : non solum neceisariis est tchaa libertas in mxiailii<*

necesfariumhest dari facultatem
etiam matri,vel filiabus,vel soro-
ribus eius, cxrerisque mulieribus
qu^ de cognationesunt,vel etiam
vxori,adire prstorem , & hoc iu-
dicare: vr cai
ei succurratur ^^^^^^^
3. ^ Sed etsi libertum' meum
vel libertam dicam, idem erit di-
cendum.
1 v.G a 1 v s ad EdiBumpr&tow vrbani,
titulo de Liberali caufa.
SEd tunc patrono conceditur
pro libercace liberci licigare, si
eo k ignorance ' libercus venire se
passus est m.
v.Vlpianvs Ubro quinquagensimo
qitarto ad Edi cium.
INcerest enim nostra libercos
libercasque habere. Qupd si
plures ex memoracis pertonis e-
xistant, qui velint pro hisliciga-
re: pra^rorispartes n inrerponeds
sunc,vc eligac quem pocislimum °
in hoc else existimac. s quod &

vi.Gaiys«J Edicium pr&tom
■vrbani.
BEnignius aucem hoc perse-
qnendum est , vt si furiosus s

l:

petsonis,sed etiam excraneisphoc
permiccacur.
vii.VlpianvS libro quinquagensimo
quarto ad Edicium.
Iberis eciam hominibus , ma-
ximc q si maiores viginci an-
nis venum se dari pasli sunc,vel in
seruirutemquaqua ratione dedu-
ci, nihil obest quo minus poslint
in libertacem proclamare,nisifor-
cese venumdari paslisunc,vtpar-
ticipauerinr * pretium.
1. s Si quis minor viginti an-

testamento,non potest "^5
petere libertatem, quid
cnim si dicatur testato-
rem necatum a fami-
sia? interim doncc hxc
causaagitur, pendebit
ljbertas huiusserui. &
si apparebit hic seruus
culpabilis , morte erit
dignus.si nomtunc ma-
numittetur. [ Si civis
ex servitvte.] Aut
quis existens in pol-
sess.serui.petit se in li-
bcrtatem:& tuncobti-
nct partem actoris , &

*pamcipaKl.

nis ad partiendum pretium venu jmmmet ei onus pro-
r J ' " tr a -i 1 -I a bandi.aut econtraqius
se dan palTus est:nihil ei hoc post cxj(kns tamquan/H.
viginti annos nocebit r. Sed li ber, petitur ab aliquo
ante quidem se venum dcdit,post
vicensimum autem annum pre-
tium particusest, poceric eiliber-
cas denegari s.
1. »J Si quis sciens liberum
emerir,non dencgatur vendiro in
libercacem proclamatio aduersus
eum qui eum comparauir, cuius-
que * sic a^tatis qui emptus est:
idcirco , quia non est venia rdi-
gnus qui cmic, eciam si scientem
prudentemque se liberum eme-

inseruitutem, & tunc
petenti incumbitonus
probandi. si autem hoc
cst dubium: tuncante
omnia» iudcx hoc in-
quiret , & super hoc
pronuntiabit. Franc.
Ac c vr s.
q *J" Maxime. abun-
dat. vt C. demmumijj. * cuiufcun-
testa. L.fin. (j.j.nammi-
nores a etiam iuuan-
tur , & etiam sine di-
stinctione: cum plura £'^n(jideriel
ad prctiu paI
ticnJiiii).

que.
a Minores a«
odo

& quom'
redituanWs

^Nteresi. ] Partes. sic & Inslitu.de exc.tut.$.).& sJepaeJ.i/trij- s,qmfciem.& arg.

^^^^^^^^^^^^^^^^^^ sint necessana:vt not.
Inftit.deiure perfo.§.pe.
& facit J.zir.j./.j.^ tit.ij.&- C.eod.L.nonideo.&l.siministerium.& j.
prox. §. A c c v r s.
r *J" Nocebit.vt fe s.proxi.rejpon.
I s ] Denegari.a.:g.comta..s.de min.l.iij §.fdo.So\.\t ibi.
t s ^»i«.propterscicntiamb./s^j.^jJx/a»»i^.©-j.
- "qHi.fciens.so arg.s.adMacedo.L.penuLt,

/, pcclia atigc;
tnr, autcer*
mintts
tur

elciM-
ratione

od.l.
a *J Aliui

scicntta':
qli! •
linquat

scicnsds-

35*

___■
&*£
^■M t
scicnsigno»
cet.quonuni
pautem do»'
ijrnoratia l«e
id cstAcit vt
sua p^e*
obtineat.Ho
jiofovtcon
emtio.Namn
hominis «P
pane conufc

punire

icicnK

& scmoranter
scienspetie
bet,habebicp<
ftam persona
JteliCVIA
terrogatiue s<
A z o.q.d. no:
< Tgnorantia quod vniusa
vninsan stic* tiasCLentLnor
ignorans: vt
(jsrtrjj. s.decc
emft. I si sm
hs.8cM.ac
bant plane:&
habet patten
ignorantiam
cir contraj.
Sed soluunt
pattcs, vt ip
midiim-.ibi q
soliium. Its
iumhocsimi
traj.eu.Lnon
Solu.vti.bi. "i
sJeiur.faf,
qmssmm.%
cjuodignot
altcii prosit
Jictum eius
dit.irgXde
atufa.§.l>npi
secudum hc
inuocens b
«cusat.^cj
sintre inpojj
c°ntra.s.^J
c s Sttnt £
Pwicipandu
i S Dubitt
fount.rjuia d
ctumM.
3 Siquis
e s htheuk
alltei"iniudic
*Qn°'K.ibi.{
$ s hliber.

' 'nttoces iio.
k»«'.c*cuIm,
loading ...