Instytut Historii Sztuki <Krakau> [Hrsg.]
Sztuka Kresów Wschodnich: materiały sesji naukowej — 3.1998

Seite: 243
DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/skw1998/0247
Lizenz: Freier Zugang - alle Rechte vorbehalten Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
Piotr J. Jamski
Instytut Sztuki PAN
Warszawa

DEKORACJA RZEŹBIARSKA KOŚCIOŁA TRYNITARZY
NA ANTOKOLU W WILNIE1

Kościół Trynitarzy na Antokolu, mimo kilkakrotnego w ostatnich latach
pojawienia się w opracowaniach Andrzeja Baranowskiego, Jerzego Kowalczyka,
Mariusza Karpowicza i Sigity Samnoliene2—opartych głównie na wcześniejszych
badaniach Łopacińskiego, Morelowskiego, Śledziewskiego i Bohdziewicza3—nie
doczekał się wystarczającego opracowania, zaś nasza wiedza o jego dekoracji
rzeźbiarskiej, z racji m.in. niedostępności do niedawna zabytku i braku wcześniej-
szej dokumentacji, oparta była głównie na dziewiętnastowiecznych rycinach4.

* * *

Najważniejsze daty z dziejów wileńskiego kościoła i klasztoru Trynitarzy
przedstawiają się następująco. Zamiar fundacji kościoła powziął hetman wielki
litewski Kazimierz Jan Paweł Sapieha (w listach i dokumentach podpisywał się
najczęściej „Jan Kazimierz") przed 6 III 1691, kiedy to podlegające mu wojsko
ustaliło dobrowolny podatek na rzecz trynitarzy, wynoszący 6000 florenów5.
Pierwsi zakonnicy przybyli z Hiszpanii 21 III 1693 i początkowo zatrzymali się
w pałacu sapieżyńskim na Antokolu, by 8 VI tegoż roku przenieść się do nowo
wystawionego, drewnianego klasztoru6. Kamień węgielny pod budowę murowa-
nego kościoła (il. l)położono 12IV16947, zaś z 25IV1712 posiadamy wiadomość
o „podbijaniu kopuły ołowiem"8. Wcześniej, bo w r. 1700, miały miejsce dwa
ważne wydarzenia: pierwsze to ofiarowanie klasztorowi przez Innocentego XII
rzeźby Chrystusa Trynitarskiego, drugie to bitwa pod Olkiennikami, zakończona
niepomyślnie dla Sapiehów i rozpoczynająca trudny pod względem finansowym
dla klasztoru dziesięcioletni okres. 7 VI 1716 nastąpiło wprowadzenie figury do
dzień wcześniej poświęconego kościoła9, którego uroczysta konsekracja została
dokonana dopiero czterdzieści lat później (12IX 1756)10. Do końca wieku trwały
loading ...