Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 27.2016

Page: 100
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2016/0102
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
100

MARCEL SKIERSKI

przekroczenia. Egzystencjalno-hermeneutyczna nauka o sztuce niesie za-
tem w sobie założenie natury antropologicznej: zakłada nieredukowal-
ność jednostki do fizycznie dostępnego, cielesnego aspektu egzystencji.
Trafność i zarazem płodność koncepcji Brötjego potwierdzają prze-
prowadzane przez badacza analizy dzieł, które przebiegają zgodnie z za-
łożeniem, że praktyka opisu nie może przyjąć kształtu dowolnie budowa-
nej narracji, lecz powinna wyrażać następstwa logiki oglądowej dzieła.
Rozpoznanie to prowadzi do takiego ujęcia sposobu oddziaływania dzieła,
które pozwala na egzystencjalne zestrojenie, możliwe do doświadczenia
przez odbiorcę w procesie oglądu. Przy czym analizy tego rodzaju w żad-
nej mierze nie mogą być traktowane jako próba dyskurs jawnego wyłoże-
nia pozarozumowych doznań towarzyszących czystemu aktowi oglądu,
lecz stanowią narrację służącą objaśnieniu konstytuowania się sensu
dzieła35. Analizy autorstwa Brötjego spełniają przede wszystkim postulat
intersubiektywnej sprawdzalności założeń. Czytelnik, porównując jej
przebieg z oddziaływaniem wizualnym dzieła, ma możliwość oceny odpo-
wiedniości językowego ujęcia fenomenu danego obrazu. Przy czym każda
analiza obowiązuje tymczasowo - do momentu, gdy stworzona zostanie
analiza pełniejsza, ujmująca w sposób równie koherentny większą liczbę
elementów dzieła36.
Pomimo iż zarówno teoretyczne, jak i analityczne zainteresowania
Brötjego koncentrowały się zasadniczo na dwuwymiarowym obrazie, to
jednak uczony zainaugurował refleksję również nad obiektami prze-
strzennymi. W katalogu jednej z wystaw prac Aristide’a Maillola badacz
przeprowadził analizę dzieł francuskiego artysty, wychodząc od słów sa-
mego twórcy37. Dotyczą one pracy rzeźbiarza, który za pomocą fizycznie
dostępnej formy przedstawia „niedostrzegalne” - jakości wykraczające
poza zmysłowo dostępne właściwości obiektu. Owe jakości, dostępne w in-
tuicyjnym oglądzie, możliwe są do zrekonstruowania poprzez wnikliwą
analizę struktury dzieła sztuki. Przy czym, o ile w przypadku malowideł,
medium obrazu jest jego płaszczyzna, tak w przypadku dzieł rzeźbiar-
skich rolę medium pełni materiał (kamień, drewno, etc.), transcendujący
w procesie oglądu38.

35 Ibidem, s. 590-591.
36 Ibidem, s. 592.
37 M. Brötje, Der andere Maillol. Das Sichtbaf'e und das Unsichtbare, (w:) Aristide
Maillol, 1861-1944, [katalog wystawy], Paderborn 2005/2006, s. 25.
38 Koncepcja medium rzeźby Brötjego, odniesiona tutaj do rzeźby przedstawiającej po-
stać ludzką, zakłada, że: „(...) w oglądowym przeżyciu (...) jedność kamienia i człowieka
jest dla nas czymś (...) oczywistym (...) Kamień w przypadku dzieła sztuki nie jest tylko
materialnym tworzywem, które w wyniku procesu twórczego, w momencie ukształtowania
go na przykład w postać ludzką, znikałby” (M. Bryl, op. cit., s. 603). Przeciwnie, jak pisze
loading ...