Instytut Historii Sztuki <Krakau> [Editor]
Sztuka Kresów Wschodnich: materiały sesji naukowej — 2.1996

Page: 375
DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/skw1996/0377
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Borys Woźnicki

Lwowska Galeria Obrazów

Lwów

IKONOSTAS W CERKWI BAZYLIANÓW
W PODHORCACH

Połowa wieku XVIII to okres największego rozkwitu baroku na Rusi,
szczególnie w dziedzinie architektury, rzeźby i malarstwa monumentalnego.
W tym czasie działali tacy mistrzowie dłuta, jak Jan Jerzy Pinsel, Sebastian
Fesinger, Antoni Osiński czy mniej znany Jan Gerter, Jednocześnie po-
wstawały wspaniałe zespoły architektoniczne Bernarda Meretyna — ratusz
w Buczaczu, kościół w Horodence i katedra Św. Jura we Lwowie. Wysoki
poziom osiągnęła synteza architektury z monumentalną rzeźbą i malarstwem.
W kościołach i cerkwiach pojawiła się znaczna liczba ołtarzy i ikonostasów,
w których powstaniu mieli udział najwybitniejsi artyści epoki.

Charakterystyczną cechą omawianego czasu było nowe podejście do
tradycyjnych rozwiązań, ustalonych w poprzednim okresie. Właśnie w połowie
w. XVIII pojawił się nowy typ ikonostasu: ikonostas-ołtarz. Klasycznym
przykładem tego typu rozwiązania jest ikonostas-ołtarz w cerkwi Bazylianów
na Pleśnisku w Podhorcach, zaprojektowany w r. 1754 przez znanego
architekta o. Pawła Giżyckiego TJ1.

O Giżyckim wiadomo stosunkowo wiele2. Najważniejsze dla nas są jego
prace powstałe na Rusi. Od r. 1731 przebywał on w Krzemieńcu, mieście
niezbyt wielkim, ale interesującym z punktu widzenia przeszłości i zabytków
architektury, a w owym czasie ważnym centrum kulturalno-naukowym Woły-
nia. W Krzemieńcu Giżycki zaprojektował monumentalne założenie kościoła
i kolegium jezuickiego, którego budową kierował przez trzydzieści lat. Jego
dziełem jest także projekt kolegium bazyliańskiego.

Główne miejsce w twórczości Giżyckiego zajmuje architektura, którą
zajmował się jako projektant, rysownik i kierownik „fabryk”. Oprócz dzieł
architektury monumentalnej projektował ołtarze, kominki, zwieńczenia wież
oraz dekoracje wnętrz. Jedną ze specjalności Giżyckiego była także plastyczna
loading ...