Instytut Historii Sztuki <Krakau> [Editor]
Sztuka Kresów Wschodnich: materiały sesji naukowej — 2.1996

Page: 425
DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/skw1996/0427
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Jerzy T. Petrus

Zamek Królewski na Wawelu

Kraków

MUZEA LWOWSKIE 1823—1939

Przeglądając wydane po ostatniej wojnie opracowania poświęcone dzie-
jom muzealnictwa w Polsce natrafiamy na szereg wzmianek o muzeach
lwowskich, lecz rozproszenie tych informacji i ich ogólnikowość nie pozwalają
na stworzenie całościowego obrazu z niezbyt przecież odległej przeszłości. Stąd
niniejsza próba przypomnienia zjawiska kulturowego, dla której punktem
wyjścia stały się przedwojenne opracowania Mieczysława Tretera, Edwarda
Chwalewika i Aleksandra Czołowskiego1.

Omawianie dziejów lwowskiego muzealnictwa należy rozpocząć od
najszacowniejszej polskiej instytucji kulturalnej — Zakładu- Narodowego im.
Ossolińskich, który od momentu powołania do życia we Lwowie w r. 1817
przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego był czymś więcej niż tylko biblio-
teką2. Do „obowiązków” Zakładu, zgodnie z ideą fundatora, należała walka
o utrzymanie świadomości narodowej w dobie niewoli, polegająca na groma-
dzeniu i ratowaniu od zagłady ojczystych zabytków oraz udostępnianie ich
społeczeństwu. Sam Ossoliński obok księgozbioru skupił niewielki zespół
obrazów, sztychów i medali, a dążąc do jego rozwoju w przyszłości zawarł
w r. 1823 umowę z Henrykiem Lubomirskim, który, w zamian za dziedziczną
godność kuratora literackiego Zakładu, zobowiązał się własne zbiory artys-
tyczne i historyczne przekazać Ossolineum jako Musaei Lubomirsciani. W ten
sposób doszło do utworzenia pierwszego na ziemiach polskich publicznego
muzeum. Według Mieczysława Gębarowicza „Gdy bowiem poświęcone monu-
mentis Patriae ereptis puławska Świątynia Sybilli i Domek Gotycki pozo-
stawały własnością prywatną o działaniu wychowawczym ograniczonym
z natury rzeczy do elity, to zamyślone przez Ossolińskiego muzeum zostało
oddane społeczeństwu, które miało dbać o dalszy jego rozwój”3. I chociaż ten
rozwój do r. 1870 utrudniała sprawa utworzenia ordynacji przeworskiej
Lubomirskich, to odegrało ono istotną rolę, prowadząc bogatą działalność
loading ...