Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata [Editor]
Sztuka Ameryki Łacińskiej: studia o sztuce kolonialnej, nowoczesnej i współczesnej — 1.2011

Page: 39
DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aal2011/0043
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Architektura barokowa Brazylii

39

dane15. Dotyczy to jedynie nielicznych budowli Wybrzeża (jak np. N.S. da Pa-
ria wBahii), a do Minas nie stosuje się zupełnie. Budowali Portugalczycy, ale
zapewne nie tylko tacy, co rodzili się w macierzy. Jazda zaś do Europy była wy-
prawą uciążliwą inie dla każdego dostępną, i Aleijadinho nie był zapewne jedy-
nym architektem, który nigdy kraju swego nie opuszczał.
Zapewne niektóre zabytki Brazylii były całkowicie inspirowane przez ar-
chitekturę europejską i niczym się od niej nie różnią: taką jest owa N.S. da Pra-
ia lub S. Pedro w Recife. Inne znów jak kościół 3-go zakonu św. Franciszka,
są natchnione przez kraje sąsiednie, Peru czy Meksyk. Ale zarówno jedne jak
i drugie leżą - jak było powiedziane na wstępie tych rozważań - poza właści-
wym typem architektury brazylijskiej. Tylko jego samodzielność jest zagadnie-
niem dla historyka.
Otóż typ baroku brazylijskiego również odpowiada pewnym zabytkom
europejskim, ale - mało typowym imało rozpowszechnionym. Spotykają się
one w Portugalii, ale bynajmniej wniej nie przeważają. Uderzające jest zwłasz-
cza to, że z różnych postaci europejskiego i w szczególności portugalskiego ba-
roku Brazylia przejęła tylko nieliczne, natomiast te utrzymała z niezwyczajną
trwałością ijednolitością, która graniczy ze standaryzacją.
Dotyczy to architektury mieszkalnej: najprostsza prawie bezosobowa po-
stać domów z półwyspu iberyjskiego stała się typem architektury kolonialnej.
Dotyczy też architektury kościelnej, zarówno planów (najprostszych jakie zna
ówczesna Europa) jak i fasad.
Typ fasady spotykany na Wybrzeżu - dwupiętrowej, pięcioosiowej, dwu-
wieżowej - jest znany w Europie, spotyka się w Portugalii (np. N. Senhora
wLamego), ale jest tam raczej rzadkością. W szczególności niezwyczajny jest
tam wolutowy grzebień wieńczący szczyty tych fasad: macierzysty kraj Brazy-
lijczyków używał w dobie baroku sylwet bardziej prostolinijnych.
Typ fasady obowiązujący powszechnie w Minas spotyka się również
w Portugalii, ale rzadko, jeszcze rzadziej niż typ z Wybrzeża. Tu rola Brazy-
lii polegała nie tylko na przejęciu typu, ale i na jego udoskonaleniu. W Portu-
galii najbliższy zabytek: igreja de Miseridordia w Guarda. W lekkości murów,
krągłości wież, koronce balustrad, delikatności portali, swobodnych wykrojach
okien tkwi udział własny Ameryki Południowej.
Pamiętać należy: że kościoły portugalskie podobne do brazylijskich są im
współczesne, niekiedy nawet późniejsze (wymieniany kościół z Lamego po-
chodzi z ostatniej ćwierci XVIII w., kościół Guarda jest również późny); nie
ma mowy o przejmowaniu przez Brazylię gotowych form zmacierzy, lecz tylko
o równoczesnym rozwijaniu przez Portugalczyków podobnych form wmacie-

5 L. Gillet [Opracowanie niezidentyfikowane].
loading ...