Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata [Editor]
Sztuka Ameryki Łacińskiej: studia o sztuce kolonialnej, nowoczesnej i współczesnej — 1.2011

Page: 196
DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aal2011/0200
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
196

Antonio Rubial García, Doris Bieñko de Peralta

tek w Puebli zobaczyła w wizjach, które wzbudziły podejrzenia Świętej Inkwi-
zycji, św. Gertrudę wraz z niedawno beatyfikowaną św. Teresą, świadkujące
jej zaślubinom, najpierw ze św. Józefem, a następnie z Chrystusem. W tej wi-
zji św. Gertruda założyła jej na palce kilka pierścieni13. Chociaż później, zezna-
jąc przed komisarzem Inkwizycji, Juana przyznała się do wymyślenia tej wizji,
godny uwagi jest fakt, że kult św. Gertrudy zdołał się rozpowszechnić w Nowej
Hiszpanii w bardzo krótkim czasie, do tego stopnia, że przenikał do wyobrażeń
religijnych. Poza tym interesującym jest fakt, że w wizjach Juany pojawia się
para świętych Teresa i Gertruda, motyw obecny na początku XVII w. również
w Hiszpanii, szczególnie w przedstawieniach plastycznych, o czym świadczy
chociażby list Diego de Yepesa.
Od tego momentu imię niemieckiej świętej często się będzie pojawiać
w klasztorach kolonialnego Meksyku, tak żeńskich, jak i męskich. Np. mniszka
hieronimitka z miasta Meksyku (z tego samego klasztoru, co słynna Sor Juana
Inés de la Cruz), Maria Magdalena Lorravaquio (okołol 576-1636) opisała jed-
ną ze swych wizji, w której zobaczyła niemiecką świętą jako pośredniczkę mię-
dzy niebem a ziemią14. Kult św. Gertrudy jest też obecny wśród mniszek kon-
cepcjonistek, szczególnie w klasztorze w Puebli, gdzie według zachowanych
dokumentów specjalną czcią otaczano jej relikwie (nie ma szczegółowych da-
nych co do typu relikwii)15 i obchodzono jej święto tego samego dnia, co święto
Teresy z Awili (15 października). W tym też klasztorze mentorką pism św. Ger-
trudy i modlitw zaczerpniętych z jej dzieł była słynna meksykańska zakonnica:
María de Jesús Tomellin (1579-1637), Kreolka i wizjonerka, jej proces beaty-
fikacji do dzisiaj nie jest jeszcze zakończony16.
Oprócz zakonów, kult św. Gertrudy był też obecny w innych środowiskach,
niekoniecznie ortodoksyjnych. Mamy na to przykłady z archiwów Inkwizycji.
Tak na przykład w 1619 r. Francisco Bemal, ksiądz z Tacubaya położonego nie-
daleko miasta Meksyku, wystąpił o ocenę rękopisów, które otrzymał, a wśród
których znajdowały się tzw. msze świętej Gertrudy. Podobnie jak „msze gre-
goriańskie” miały za cel spełnienie próśb wiernych, którzy je oferowali i od-
bywały się według specyficznego rytuału (siedem psalmów z litaniami odma-
13 AGN, Inquisición, t. 310: 77.
14 Manuskrypt autorstwa Marii Magdaleny, Libro en que se contiene la vida de la madre
María Magdalena, monja profesa del Convento del Señor San Jerónimo de la Ciudad de Méxi-
co, University of Texas at Austin, Latin American Collection, ms. G 94, s. 54.
15 W muzeum Santa Monica w Puebli, gdzie przechowywane są dzieła sztuki sakralnej
i obiekty codziennego użytku odebrane miejscowym mniszkom w XIX w. w ramach sekulary-
zacji, wystawiony jest miniaturowy relikwiarz z domniemaną relikwią św. Gertrudy. Nie wiado-
mo z całą pewnością, czy relikwiarz pochodzi z zakonu koncepcjonistek, jest to jednak dosyć
prawdopodobne.
16 Lemus 1683: 169-180.
loading ...