Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 25.2014

Page: 55
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2014/0057
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Tomasz Ratajczak

POLSKA HISTORIA SZTUKI
WOBEC BADAŃ KASTELOLOGICZNYCH

Pamięci Profesora Mieczysława Zlata
Zamki średniowieczne są budowlami ogniskującymi tak wiele różno-
rodnych zagadnień z zakresu wszystkich niemalże dziedzin humanistyki
oraz sporej części nauk przyrodniczych, że zrozumienie i uporządkowanie
tej problematyki wymaga zastosowania wielu perspektyw badawczych.
Oczywiście takie stwierdzenie można odnieść w ogóle do architektury
niemal każdego typu i każdej epoki, jednak właśnie zamki ze względu
na połączenie w jednej budowli wielu, czasem wręcz sprzecznych funkcji,
stanowią szczególne wyzwanie dla badaczy. Takie interdyscyplinarne
podejście stworzyło potrzebę powstania kastelologii, czyli specjalności hi-
storycznej grupującej osoby zajmujące się badaniem zamków, a często
różniące się między sobą zasadniczo: otrzymanym wcześniej wykształce-
niem, optyką badawczą i wieloma innymi aspektami1.
Z jednej strony sama nazwa - kastelologia - zawierająca w sobie
aspiracje do pewnej odrębności, a nawet suwerenności, jest nieco preten-
sjonalna, ale z drugiej strony badania nad zamkami średniowiecznymi
są nurtem obecnym w nauce od ponad stu lat i dobrze zakorzenionym2.
1 Publikacje polskich badaczy zamków reprezentujących odmienne dyscypliny na-
ukowe odzwierciedlają wewnętrzne zróżnicowanie kastelologii, która korzysta z metodolo-
gii wypracowanej w obrębie każdej z tych dyscyplin. Por. m.in. B. Guerquin, Problematyka
architektury zamków średniowiecznych, KAiU IV, 1959, z. 1-2, s. 73-74; L. Kajzer, Zamki
i społeczeństwo. Przemiany architektury i budownictwa obronnego w Polsce X-XVIII w.,
Łódź 1992; idem, Czy archeolodzy powinni badać zamki?, „Archeologia Historica Polona” 3,
1996, s. 123-143; J. Bogdanowski, Z. Holcer, M. Kornecki, Słownik terminologiczny archi-
tektury. Architektura obronna, Warszawa 1994; J. Bogdanowski, Architektura obronna
w krajobrazie Polski. Od Biskupina do Westerplatte, Kraków 2002; M. Chorowska, Rezy-
dencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace, wieże mieszkalne, Wrocław 2003.
2 Nie ma tu miejsca na przytaczanie obszernej bibliografii zagranicznej, wystarczy je-
dynie przypomnieć, że już E.E. Viollet-le-Duc poświęcił zamkom sporo miejsca w swoim
słynnym słowniku, por. ibidem, Dictionnaire raisonné d’architecture française du Xle au
XVle siècle, Paris 1856. Pół wieku później badania nad zamkami stanowiły już integralną
loading ...