Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 25.2014

Page: 173
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2014/0175
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
GLOBALNY NETWORK. W STRONĘ PORÓWNAWCZEJ HISTORII SZTUKI

173

z ofiarami generała Pinocheta, przynajmniej porównywalnego z tym, co
zrobiła w Londynie inna chilijska artystka, także uchodźca polityczny,
Cecilia Vicuna: „Artists for Democracy”40, mimo że scena NRD w latach
1980 się radykalizowała, czego przejawem stawał się niezwykle tam
popularny mail-art. Jednym z nielicznych twórców, który podjął (jakkol-
wiek marginalnie) ten temat, był Robert Rehfeldt, pionier i jedna z głów-
nych postaci wschodnioniemieckiego mail-artu, dwukrotnie także wysta-
wiający w Warszawie. Chodzi mi o pracę domagającą się wolności dla
więźniów politycznych: Freedom for Artists: Caraballo, C. Padin, Uru-
guay (paca niedatowana). Drugi i ostatni przykład ukazujący tezę o in-
formacyjnym, a nie formacyjnym charakterze sieciowej wymiany arty-
stycznej, to rozprowadzane z kolei przez argentyńskiego artystę Horacio
Zabala’ę hasło „sztuka jest więzieniem” („art is a jail”, 1972). Kozłowski
otrzymywał tego rodzaju prace, ale nigdy by się pod tym nie podpisał.
Powiedziałby raczej: „sztuka jest więziona”, co oczywiście nie jest tym
samym. Jeżeli sztuka jest więziona, należy ją uwolnić i taka była intencja
twórcy NET-u, gdy go zakładał. Sztuka dzięki tej inicjatywie miała zostać
uwolniona od krępującej ją instytucjonalnej cyrkulacji i tym samym mia-
ła unikać ideologicznych i politycznych pułapek. Pogląd Zabala’i był do-
kładnie przeciwny: to sztuka więzi (polityczne) działalnie - trzeba więc je
(działanie) uwolnić od krępujących więzów artystycznych, gdyż to ona
(sztuka) jest ich więzieniem. To jest kluczowa różnica nie tylko między
poglądami tych artystów, ale szerzej - postawami z jednej strony prze-
ważającej liczby twórców południowoamerykańskich, z drugiej zaś
wschodnioeuropejskich, przy wszystkich możliwych zastrzeżeniach o nie-
bezpieczeństwie uproszczeń. Problem tych różnic to efekt bardzo złożo-
nych kontekstów historycznych, politycznych, kulturowych itp., o których
była mowa wcześniej. Co jest tu jednak ważne, to że ujawniają się one
właśnie dzięki globalnej wymianie artystów, przez inicjatywy takie jak
NET, których analiza okazuje się doskonałą płaszczyzną prowadzenia
komparatystycznej historii sztuki.

THE GLOBAL NETWORK.
AN INTRODUCTION TO COMPARATIVE ART HISTORY
Summary
The author compares conceptual art (more generally: the so-called neo-avant-
garde) in two geo-historical territories: Latin America and Eastern Europe. His start-
ing point and focus is an analysis of the NET initiative of Jarosław Kozłowski.

40 Subversive Praktiken!Practices..., op. cit., s. 366-369.
loading ...