Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 30.2019

Page: 370
DOI article: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2019/0376
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
370

Anna Markowska

Księżycu i wyobraża sobie, że rząd będzie popierał Hub egocentryków"13. Tak
czy inaczej, była to oddolna oferta złożona władzy której towarzyszyło opro-
wadzanie dużych grup robotników, żołnierzy i tzw. mas ludowych oraz bardzo
wyrazista frazeologia rewolucyjna14. Artyści pragnęli zmian i władzy, chcieli
nauczać o historycznym determinizmie, a szukanie przez Kantora za granicą
artystycznego hegemona było oczywistym skutldem nieprzepracowania cie-
nistości modernistycznego autokratyzmu.
Symbolem „rewolucji łagodnej" został Picasso, popularyzowany w kra-
ju bynajmniej nie tyle ze względu na wartości artystyczne, ile przez fakt, iż
był to artysta-członek partii komunistycznej15. Wskazuje to niewątpliwie, że
pragmatyczni zarządcy rewolucją łagodną nie w czysto wizualnej formie wi-
dzieli (przynajmniej początkowo) istotę swojego zwycięstwa; najszersze spek-
trum nowego rewolucyjnego sensorium zaprezentowała WZO, bo nie było
tam samej „czystej" i „wysokiej" sztuld.
Jeśli pragniemy opisać polską rewolucję, dochodzi do tego konieczne
zniuansowanie metodologii jej dotyczących, wypracowanych we Francji czy
w Rosji (ZSRR). Jest to nieodzowne z co najmniej dwóch powodów: po pierw-
sze, z powodu swoistej stratygrafii - nawarstwiania się w powojennej Polsce
lokalnych potrzeb i postulatów regeneracyjnych nałożonych na imperialną
logikę bezwzględnej „pierekowH" (nepeKOßKa16), oraz po drugie - zasadni-
czej trudności, jaką rodzi odmienne rozumienie podstawowych słów i pojęć
w tych dwóch zakresach: projektu radzieckiego i rodzimego (przy wszelldch
zastrzeżeniach co do podobnej dychotomii). Jednym z pomysłów na talde
zniuansowanie byłoby unikanie wyjaśnień na podstawie zastanych, binarnie
nacechowanych pojęć i zastąpienie etycznie nacechowanej koncepcji ofiar
(i prześladowców) bardziej neutralną koncepcją graczy. We wspólnym polu
pierekowH i regeneracji nie ma miejsca na binaryzm; co ważne ponadto - jest
to jedynie fragment pola sztuld zaraz po wojnie, nieaspirujący do reprezenta-
cji całości, ale też nieograniczający się jedynie do tego, co Maria Dąbrowska

13 List Janiny Kraupe do Liii Krasickiej z 29 listopada 1948, za: I Wystawa Sztuki No-
woczesnej pięćdziesiąt lat później, Kraków 1998, s. 200.
14 Otwarcie krakowskiej Wystawy Sztuld Nowoczesnej nastąpiło - jak się wydaje nie-
przypadkowo - w momencie, gdy odbywał się Kongres Zjednoczeniowy Polskiej Partii Ro-
botniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, por. W Włodarczyk, Pięć lat, w: Zaraz po wojnie,
red. J. Kordjak, A. Szewczyk, Warszawa 2015, s. 39.
15 Oświadczenie Pabla Picassa, „Kuźnica" [Łódź], 1 czeiwca 1945, 1, s. 21. Tamże czy-
tamy: „Stałem się komunistą dlatego, że komuniści to najmężniejsi ludzie w Związku Ra-
dzieckim, we Francji, tak samo jak w moim ojczystym kraju. Nigdy nie czułem się bardziej
wolny, nigdy nie czułem się bardziej sobą aniżeli teraz, kiedy wstąpiłem do partii".
16 Etymologia słowa nepeKoeica od przekuwania żelaza (stali) - Koeanib, SbiKoeamb.
loading ...