Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata [Editor]
Sztuka Ameryki Łacińskiej: studia o sztuce kolonialnej, nowoczesnej i współczesnej — 1.2011

Page: 29
DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aal2011/0033
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Architektura barokowa Brazylii

29

D. F a s a d y są komponowane regularnie, ich podziały pionowe i pozio-
me są postrzegane skrupulatnie. Są to podziały stałe, aż monotonne. Zawsze
dwa piętra: parter z szeregiem portali i górne piętro z szeregiem okien;
góra wolutowy szczyt, po bokach wieże. O s i zawsze pięć: pięć portali i pięć
okien na piętrze. Otwory zajmują tedy ogromną część fasady, różniąc się wy-
raźnie od zwykłej barokowej fasady w Europie, mającej najczęściej jedno tyl-
ko wielkie okno, a przeto znacznie więcej miejsca dla rozczłonkowali architek-
tonicznych i dekoracji.
E. Okna we wcześniejszych kościołach są małe, niskie, prostokątne.
Później stają się smuklejsze, a linia ich górna ulega wygięciu. Odpowiadało to
ewolucji smaku, jaka nastąpiła w XVIII w. Ale i wówczas kształt ich pozostał
prosty, podobnie jak i kształt portali.
F. W i e ż e są zawsze w linii fasady. Zawsze prostokątne w rzucie. Za-
wsze dość niskie, niewiele przewyższające szczyt fasady. W kościołach daw-
niejszych -jak S. Bento w Rio lub S. Francisco wBahii - kryte są najprostszy-
mi czworobocznymi piramidkami; potem nakrycia stają się bardziej złożone,
w kształcie czapki o miękkiej sylwecie, flankowane przez „coruchćos”, jak na-
zywają ten swoisty motyw iberyjski, pośredni między wazonem a obeliskiem.
G. W n ę t r z a są na Wybrzeżu najbogatsze z tych, jakie posiada Brazy-
lia. One to maja ołtarze rzeźbione połączone ze sobą w jeden system i całe ścia-
ny pokryte gęstą złoconą rzeźbą. Układ ścian charakterystyczny: dołem szere-
gi ołtarzy, góra zaś - balkonów tworzących łącznie rodzaj empory. Normalnym
zaś przykryciem jest płaski lub beczkowo wygięty sufit z kasetonami rzeźbio-
nymi i złoconymi. Niekiedy - jak w Capilla Dorada e Recife - dekoracja ściany
przechodzi bez zmiany na sufit.
VIII
Druga odmiana kościołów brazylijskich, ta mianowicie, która występu-
je wM i n a s [il. 4, 8-10], w każdym z wymienionych punktów różni się od
pierwszej. Stanowi ona typ późniejszy baroku, utworzony dopiero wciągu
XVIII w., i to w dzielnicy młodej, nie posiadającej tradycji architektonicznej.
Tłumaczy to różnice między zabytkami Minas i z Wybrzeża nawet wtedy, gdy
wznoszone były jednocześnie.
A. Miasta w Minas były od początku - jako osady górników - zakłada-
ne bardziej po wiejsku, zwiększą rozrzutnością miejsca. Kościoły stoją w nich
swobodnie, jak po wsiach, widoczne ze wszystkich elewacji.
B. Robią wrażenie wiotkich, wzniesionych z najlżejszego materiału. Na
wrażenie to składa się płaskość ścian i małe wymiary budowli. Wrażenie zaś
płaskości pochodzi znów z braku rozczłonkowań architektonicznych ipozosta-
loading ...