Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata [Editor]
Sztuka Ameryki Łacińskiej: studia o sztuce kolonialnej, nowoczesnej i współczesnej — 1.2011

Page: 197
DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aal2011/0201
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Święta Gertruda Wielka - kult i ikonografia w sztuce kolonialnej. ..

197

wianych w pozycji klęczącej, zapalenie siedmiu świec podczas odmawiania
siedmiu wyznań wiary (credo) i siedem antyfon ku czci Matki Boskiej). We-
dług rękopisu, spełnienie „wszystkich i jakichkolwiek próśb” było zapewnione,
o czym świadczyły cuda, do jakich dochodziło w stołecznym klasztorze kon-
cepcjonistek Regina Coeli. Mianowany przez Inkwizycję cenzor, jezuita Pedro
de Hortigosa, uznał te msze jako „czcze, zbędne, fałszywe lub apokryficzne
i wprowadzające zabobony”17.
Wzmianki w dokumentach Inkwizycji z XVII w. wskazują na dalsze sze-
rzenie się kultu św. Gertrudy na obszarach kolonialnego Meksyku - ocenzuro-
wanie w 1622 r. modlitw do świętej, obiecujących spełnienie wszystkich próśb
(Atlixco, Puebla); cenzura kazania na odsłonięcie jej wizerunku w 1624 r.
w katedrze w Meridzie na Jukatanie, jak również cenzura prywatnej ceremonii
w stolicy w 1691 r„ gdzie użyto szkaplerza św. Gertrudy (prawdopodobnie z jej
wizerunkiem, aczkolwiek brak opisu).18 Tak więc w XVII w. kult św. Gertru-
dy i jego recepcja na terenach Nowej Hiszpanii są dosyć dynamiczne, istnieją
wzmianki ojej wizerunkach (tak jak w przypadku katedry w Meridzie, chociaż
dziś nie ma już po nim śladu), a nawet zachowała się jedna wczesna reprezen-
tacja (datowana na okres pomiędzy 1640 r. i 1650 r.) autorstwa artysty z kręgu
rodziny Lagarto, słynnych iluminatorów i miniaturzystów z Puebli, prawdopo-
dobnie Andresa Lagarto de la Vega (1589-1666)19 [il. 3].
W tym ostatnim przypadku św. Gertruda jest reprezentowana na tzw.
escudo mniszki. Tego typu medaliony były używane przez mniszki koncepcjo-
nistki i hieronimitki, przypinano je do szkaplerza na wysokości piersi oraz na
prawym ramieniu. W centrum medalionu przedstawiano Matkę Boską Niepo-
kalanie Poczętą w otoczeniu świętych (przeważnie byli to święci wybrani na
życzenie zleceniodawczyni). Uważano, że w ten sposób Matka Boska symbo-
licznie wstępowała do serca nosicielki medalionu i kierowała jej postępowa-
niem (dlatego mniejszy medalion przypinany był na prawym ramieniu)20.

17 AGN, Inquisición, t. 322: 373-380.
18 AGN, Inquisición, t. 343: 262-266; t. 303: 570-589; t. 526: 570-573.
19 Tovar de Teresa 1988: 176.
20 Wskazuje na to cytat z siedemnastowiecznego rękopisu anonimowego meksykańskiego je-
zuity, który znajduje się w Fondo Reservado Biblioteki Narodowej (Universidad Nacional Autó-
noma México), ms. 833: 192 (Anonim).
loading ...