Polska Akademia Umieje̜tności <Krakau> / Komisja Historii Sztuki [Editor]; Polska Akademia Nauk <Warschau> / Oddział <Krakau> / Komisja Teorii i Historii Sztuki [Editor]
Folia Historiae Artium — NS: 12.2009

Page: 101
DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/fha2009/0107
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Folia Historiae Artium
Seria Nowa, t. 12: 2009
PL ISSN 0071-6723

Piotr Krasny

„OpERAE TERRE.STRIS CONGREGATIONIS IN ApOSTOLORUM
AETATE FORMATAE ET TOTIUS ECCLESIAE COMMUNES PROPRIAE”.

Rozważania Rudolfa Hospiniana o roli dzieł sztuki

W ŻYCIU REFORMOWANEGO KOŚCIOŁA

W wielu pracach, poświęconych stosunkowi
protestantów do sztuki sakralnej, pojawia się stwier-
dzenie, iż wypowiedzi na ten temat były formu-
łowane niemal wyłącznie na marginesie rozważań
teologicznych związanych z innymi kwestiami.
Owe wypowiedzi skupiały się przede wszystkim na
krytyce i negacji „przesądów” katolickich, toteż nie
sposób na ich postawie nakreślić kompleksowy obraz
pozytywnej ewangelickiej „doktryny artystycznej”1.
Sądzę jednak, że taka wizja jest zbyt pesymistyczna i
wynika w sporej części z tego, że uwadze olbrzymiej
większości badaczy umknęła monumentalna księga
kalwińskiego teologa Rudolfa Hospiniana (ii. 1),
wydana w Zurychu w roku 1587 pod tytułem De
temp lis, hoc est, de origine, progressu, usu et abusu templo-
rum et rerum adtemplapertinentium (il. 2)2, znakomicie
charakteryzującym bogactwo zawartych w niej roz-
ważań z pogranicza teologii, historii Kościoła i teorii
sztuki sakralnej. Pracę tę wydobył z zapomnienia
Carlo Marcora3, a do literatury historyczno-arty-
stycznej wprowadzili ją Gustuf Humberg i Richard
Schofield, dziwiąc się niepomiernie, że nie była ona
wcześniej uwzględniana w rozważaniach o szesnasto-
wiecznej dyspucie na temat miejsca sztuki w życiu

1 Zob. zwłaszcza: S. Michalski, 'Protestanci a sztuka. Spór
o obrazy w Europie nowożytnej, Warszawa 1989, passim.

2 Pracując nad tym artykułem korzystałem z trzeciego wy-
dania tej księgi: R. Hospinian, De templis, hoc est de origine,
progressu, usu et abusu templorum et rerum ad templa pertinentium,
Genevae 1672.

3 C. Marcora, Controversia del Bellarmino eon Rudolf
Hospinianus [w:] Roberto Bellarmino arcivescovo di Capua, teologo e
pastore della Riforma Cattolica. Atti del Convegno Internazionale di
Studi, Capua 1990, t. I, s. 235-244.

Theoloctus E.T HliSToRI CtLSTl<?tCJUNtlS

cXctf tu? A°. iS- 4 A DemufcttS A°. i £ *

HoSPINIANU.5 era.il fatiś 'est: non kospesin orkę:

Scnpiu.rcc pvomix.s, cconduU c.{ jfisioricc .

ChK ,/P iRj / .

Con- '^Mryer jtc\\ fi* i & •

1. Portret Rudolfa Hospiniana, miedzioryt Konstantina Meyera
z r. 1662, wg rysunku Christopha Maurzera z r. 1611
(wg Huldricus, Hospinianus redivivus...\
fot. Biblioteka Jagiellońska)

101
loading ...