Modus: Prace z historii sztuki — 10-11.2011

Page: 224
DOI issue: DOI article: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/modus2011/0267
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
badawczych, wskazujących na różnorodność
znaczeń muzeum, nie jest poparta refleksją
nad tym, na ile to estetyka ekspozycji takie
znaczenia buduje czy choćby umacnia.

Wydaje się, że brak ten jest spowodo-
wany wyraźnym podziałem przywołanych
teorii na te, które wpisują się w wizję es-
tetyczną i te, które potwierdzają istnienie
anestetyki. Autorka sama ograniczyła sobie
w ten sposób pole badawcze. Jak się okazu-
je, w przypadku analizy przestrzeni muzeów
przyrody przywołanie terminów Welscha
jest zabiegiem bardzo przydatnym. Jednak
jeśli chodzi o ekspozycje w muzeach sztuki,
zagadnienie jest dużo bardziej rozbudowane
i pełne niuansów. W tej części książki wystę-
pują zauważalne braki. Pojawiający się w li-
teraturze podstawowy podział na estetykę
dzieła sztuki i estetykę ekspozycji nie został
w książce Popczyk wyczerpująco opisany.
A jest to niewątpliwie kluczowe dla podjętej
problematyki zagadnienie. Ponadto w odnie-
sieniu do estetyki ekspozycji Autorka nie po-
dejmuje się opisu wpływu, jaki na przestrzeń
wywiera architektoniczna oprawa.

Kamila KŁUDKłEWICZ

Police the Police: panoptikon subwersywny
(Police the Police, Międzynarodowe Bienna-
le Młodych Artystów w Bukareszcie, czwarta
edycja, 8X-7X12010)

Punktem wyjścia tegorocznej, czwartej
już, edycji międzynarodowego Biennale
Młodych Artystów w Bukareszcie było
pojęcie sousveillance, wymyślone przez Ste-
ve'a Manna jako odwrotność surveillance.
Mann, przyglądając się wszechobecnemu
w ostatnich latach nadzorowi kamer, jakiemu
poddawany jest współczesny człowiek, po-
stanowił odwrócić sytuację i dać możliwość
monitorowania sytuacji tym, którzy zazwy-
czaj są przedmiotem obserwacji. Z tego
zamierzenia, o subwersywnym wydźwięku,
narodziło się pojęcie sousveillance, konotu-

jące „oddolne" podglądanie zachowań szero-
ko pojętej władzy - tych, którzy w hierarchii
społecznej sytuują się „wyżej" czy stanowią
autorytety.

Jak celnie zauważyła Mica Gherghescu
- główna kuratorka tej edycji bukaresz-
teńskiego Biennale - w twórczości wielu
młodych artystów z całego świata można
dostrzec prace wchodzące w ścisłą korelację
z szeroko pojętym terminem sousveillance,
skupione na de(kon)strukcji autorytetów
i śledzeniu zachowań władzy1. W konse-
kwencji tego spostrzeżenia narodził się
pomysł na tytuł tegorocznej imprezy: Police
the Police, konotujący nadzorowanie tych,
którzy zazwyczaj nadzorują, a także odwró-
cenie klasycznych ról, znanych z projektu
więzienia - panoptikonu - autorstwa Jere-
my'ego Benthama. Panoptikon, w którym
więźniowie nie wiedzą czy i kiedy są ob-
serwowani przez strażników, opisany przez
Michela Foucaulta w Nadzorować i karać,
stał się metaforą permanentnej inwigilacji2.
Praktyki spod znaku sousveillance można
więc postrzegać w tym kontekście jako pa-
noptikon subwersywny, w którym śledzone
i rejestrowane są zachowania „strażników":
policji, władzy, służb mundurowych, ochro-
niarzy, wojskowych itp.

Sale gigantycznego, położonego
w centrum Bukaresztu przy Calea Victonei
Palatul Stirbei wypełniły prace oscylujące
wokół problematyki gry między pojęciami
surveillance i sousveillance. Zaroiło się od
fotografii i video prezentujących zachowania
umundurowanych mężczyzn i poddających
monitoringowi sceny z ich uczestnictwem.
Rozmodleni włoscy carabinieri pokornie
klęczą w kościele przed władzą-nie-z-
tej-ziemi (il. 1). Peter Weibel przekornie
trzyma tabliczkę z napisem „ługt" (kłamie)

1 M. Gherghescu. Police the Police, w: Police
the Police, red. A.-M. Dragnea, Cristina Iurea, Bu-
charest 2010, s. 8-9.

2 M. Foucault, Nadzorować i karać. Narodziny
więzienia, tłum. T. Komendant. Warszawa 1993.

224
loading ...