Ostrowski, Jan K. [Editor]; Krasny, Piotr [Editor]; Betlej, Andrzej [Editor]; Instytut Historii Sztuki <Krakau> [Editor]; Małkiewicz, Adam [Honoree]
Praxis atque theoria: studia ofiarowane profesorowi Adamowi Małkiewiczowi — Kraków, 2006

Page: 135
DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/balus2006/0139
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Paweł Dettloff

Oddział Ochrony Zabytków

Wydziału Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Urzędu Miasta Krakowa

BAROKOWA ARCHITEKTURA KOŚCIOŁA
PONORBERTAŃSKIEGO W HEBDOWIE

Zespół ponorbertański w Hebdowie koło Nowego Brzeska nie był
dotąd przedmiotem odrębnych publikowanych opracowań z zakresu historii
sztuki. W literaturze wzmiankowano go jedynie marginalnie. Pierwszy na-
ukowy opis tego zabytku sporządził Władysław Łuszczkiewicz. Badacz ten
zainteresował się niemal wyłącznie najstarszymi, średniowiecznymi elemen-
tami struktury architektonicznej. Nowożytnych faz stylowych, decydujących
o obecnym wyglądzie świątyni, nie analizował, wiążąc je ostrożnie z czasami
opata Wilkowskiego (1692-1727)1. Zaproponowane przez Łuszczkiewicza
datowanie fazy nowożytnej na przełom w. XVII i XVIII, opierające się za-
pewne na tekście epitafium Wilkowskiego, przyjęte zostało w Katalogu
zabytków w odniesieniu zarówno do korpusu, jak i kaplicy prezbiterialnej
(oratorium) i uzupełnione o czas powstania wież w fasadzie, określony na
lata przed 16642. Datowanie podane w Katalogu zabytków zostało przyję-
te w późniejszej literaturze3. Jedynej jak dotąd, choć bardzo pobieżnej pró-
by analizy formalnej kościoła dokonali Tadeusz Chrzanowski i Marian Kor-
necki4. W r. 1956 opracowano dla potrzeb konserwatorskich wstępną

1 W. Łuszczkiewicz, Komunikat o opactwie norbertańskim zwanym w dawnych
czasach „de Brzesko ”, „Sprawozdania z Posiedzeń Komisji do Badań Historii Sztuki
w Polsce”, 4, 1898, s. LIII-LIV. Kolejny opis kościoła, nie zawierający jednak żadnych
informacji na temat czasu jego powstania opublikował ks. Jan Wiśniewski
wr. 1917. - J. Wiśniewski, Dekanat miechowski, Radom 1971, s. 33—39.

2 Na podstawie kartusza herbowego opata Stempkowskiego w portalu wejścio-
wym do wieży - Katalog zabytków, sztuki w Polsce, t. 1, Województwo krakowskie,
z. 8, Powiat miechowski, oprać. Z. Boczkowska, Warszawa 1953, s. 6—8.

3 T. Chrzanowski, M. Kornecki, Sztuka ziemi krakowskiej, Kraków 1982, s. 358-
360. Tamże datowanie w tekście jak w Katalogu zabytków, natomiast w opisie ilustra-
cji nr 212 na s. 351 (fotografii dekoracji stiukowej kopuły) 1672-1702; P. Boroń,
M. Wrzeszcz, Hebdów, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 6, Lublin 1993, s. 605.

4 Stwierdzili oni, że barokizacja wnętrza kościoła, przeprowadzona częściowo
i niezbyt konsekwentnie, w nawie przybrała charakter niejako typowy (zaokrąglenie
łuków i podziały pilastrowe), natomiast dostawiona okazała kaplica prezbiterialna re-
prezentuje rozwiązanie zastosowane w Zielenicach (kaplica kopułowa z latarnią) jako
typowo barokowa zabawa ze światłem. - Chrzanowski, Kornecki, op. cit., s. 358-360.
loading ...