Ostrowski, Jan K. [Editor]; Krasny, Piotr [Editor]; Betlej, Andrzej [Editor]; Instytut Historii Sztuki <Krakau> [Editor]; Małkiewicz, Adam [Honoree]
Praxis atque theoria: studia ofiarowane profesorowi Adamowi Małkiewiczowi — Kraków, 2006

Page: 190
DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/balus2006/0194
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
190

Mariusz Karpowicz

Atrybucja projektu ołtarza fromborskiego Franciszkowi Placidi była
zapewne dziełem Józefa Lepiarczyka. Wiadomo, że swą znakomitą mono-
grafię tego architekta referował Lepiarczyk na Komisji Historii Sztuki PAN
już w 1962 roku i wiadomość o atrybucji musiała dojść do ks. Jana Obłąka,
skoro w drugiej ze swych cytowanych tu prac podaje autorstwo Franciszka
Placidi jako pewnik7. Pełen tekst Lepiarczyka ukazał się dopiero w 1965
i zawiera krótkie uzasadnienie tej atrybucji8. Otóż uczony ten połączył
w całość już dawniej znaną wiadomość o przesłaniu modelu ołtarza przez
anonimowego architekta z Drezna w roku 17409 z wiadomością o drugim
modelu w 1745 roku nadesłanym z Krakowa. Wedle Lepiarczyka tym
architektem drezdeńskim był Placidi, a więc i ten drugi model, krakowski,
też jest zapewne jego. Tymczasem ów model drezdeński, który kanonik
Marquart przedstawił kapitule, wykonany został właśnie dla kapituły, a nie
dla biskupa Grabowskiego bowiem w owym 1740 roku był on jeszcze bi-
skupem kujawskim, a na stolicę warmińską został prekonizowany dopiero
18 września 1741. Model drezdeński pozostał bez echa, przez trzy lata ka-
pituła nie zajmowała się sprawą, dopiero decyzję o budowie ołtarza podjęła,
jak mówiliśmy, w 1744 roku. Sytuacja była już jednak inna, biskupem
był Grabowski, ajednocześnie nowy biskup miał już za sobą swoją pierwszą
wielką fundację artystyczną- drewniany ołtarz główny kolegiaty w Dobrym
Mieście (ił. 2).

Latem 1743 roku biskup miał już w ręku model ołtarza dla Dobrego
Miasta, w 1745 trwała realizacja, w 1747 ołtarz pozłacano i marmoryzowa-
no, konsekracja odbyła się 27 marca 1748 roku10. Na identyczność pro-
jektowąi kompozycyjną obu ołtarzy, tego drewnianego w Dobrym Mieście
i tego marmurowego we Fromborku, zwróciła uwagę Krystyna Kordek.
Rzeczywiście, w obu przypadkach projekt jest ten sam.

Pani Kordek uważa, że biskup przedstawił kapitule model dobromiej-
ski z 1743 roku11. Naszym zdaniem, przy zachowaniu struktury przestrzen-

Mecenat artystyczny biskupa Adama Stanisława Grabowskiego, „Rocznik Olsztyń-
ski”, 11, 1975, s. 132-134.

7 Obłąk, Stosunek..., s. 53, autor nie podaje jednak źródła tej atrybucji. Nie zna też
streszczenia pracy Lepiarczyka w „Sprawozdaniach z Posiedzeń Komisji Oddziału PAN
w Krakowie”, 1962, s. 475-480.

8 J. Lepiarczyk, Architekt Franciszek Placidi, około 1710-1782, „Rocznik Kra-
kowski”, 37, 1965, s. 114-115.

9 F. Dittrich, Der Dom zu Frauenburg, „Zeitschrift für die Geschichte und Alter-
tumskunde Ermlands”, 19,1914, s. 28.

10 Obłąk, Stosunek..., s. 52.

11 Kordek, op. cit., s. 134.
loading ...