Iustinianus <Imperium Byzantinum, Imperator, I.>
Codex Ivris Civilis Ivstinianei (Band 1): Tomus Hic Primus Digestum Vetus continet — Lyon, 1627

Sheet: R2
DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/justinian1627bd1/1179
License: Public Domain Mark Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Ad 1. Ex hoc iure. j.
De intelle&u huius kgis , vide Forcaculum
rfia/.jo, ConftanciumLandumsss i;w ><t. c.x^.
tcVicczmhoctitulo.se vtuafcriberitcs hic,vide
adhunc ccxtum Vaconium ft&. i. declar. iurts
ciuilU. cap 19. Fortun. Garziam *rfi.i.§.«# «a-
rsm natur.ite.1Hm.i6.in trail.de vit.sin. vtriuf/fr
iurti.Hum.44.%. Forcat.i» nrcyom.tHr.dial.tj.tt.4.
Rayner. dc Mon. Vthh.coxf.14 n.jS.intsr cortfi.
diuerf.m mat:vlt:ve(un. vol, 1 .vidc etiam ibi di-
ctapei Bztt.S.colum.i» princil.Sc latius petlafo-
nemi"» infiitntion.deaBian. inprincip. n.i,%.cum
siqusn. videetiamccnfercntiaper Socinum m
11 .m pritnU veriii.ff.de scquiren. pef. & ibi Her-
mat.Florent. i.& 3.cot.in hac kgem:»ide etiam
repctiriones docioium/*/.};.»*».^». & de n3C
maceria vide«*il?.(i«(?e.i./e/.i4!>''"«'M4B-
^ De dictione,E*,vide Bart.hic,& Alciarum.
4 Qus dicanrur bella licita, declarat hic
Barr.&Bald. , . _
f An emptiones , & vendiciones sint de iure
gentitim. Bartol. atiGbligatiodicaturnaturalis,
necne : an actiones sint de iute gentium.Bald.an
obligarionescxquasimak-siciosint deiureget
tium , necne : an in conrradibus iurifgentiu
fit ciuilis obligatio:an excepciones, & scruituti
lint dc iurcgentium, necne : ttadic hic copiose
Eart.
Tyraani tjuarc tion finr de iuregeticium
subdiri regem tyrannum expellcre possint
prouincia: poifint isodic sibi regem eligere.
s Aa inrisdictianes introducta; fuerint de iu-
legencium : anregna defcrenda iint elestic.ne;
an per successioncm: an fiiius piimogeniti pra:-
seratur patuio maioris arcatis: an duelJum (ii li-
ciriim:an inbcllo iicitus fit exccffus modi : at
contta reges insidelium viuences nobifcum ir
paee , fir liciium bcllum : an contra fingularerr
perfonamo & propter dcbicum pccuniatium not
solutu poifir indici libcllu:an cx fententiatrans-
seiaturdominiuiman fententialatafupct libello
incpto, ficdeiucenulla :anex fcntcntjaoriatu
obligatio n3iuialis:an ex fcntcntia iudicis obl
gctut quis in foro confcicntia;: an cx fcntcnti
confifcationis bonorum , & cx fcntentia morti
otiatnt alit)ua obligatio: an ev dclicto oriarut
obligatiode iute naturafi: an bannirus in xre,S
inpcrsona,po(ficaliquidinillo territorio ad-
quirere, dcclarat hicpkribus Bnltsus. Bclibrum
origo,& sinis quis : an,& a quo iurc commcicia
manauciint, & quomodo veibum cotnmercium
accipiarur,declarat hkcopiose Akiatus tom.i.
1. Ius ciuile cft.^.
Huius tecis matcriam opsime explicac Dua-
tcrmsdepniJ.pag.i6. TccitatiA.cxslicAi. lib. i.t.'.
Constant.landus in hunc titul.cap.x (.Vacca hoc
tttulo.
<f Hanc autem legeni limiraprocederc,qiio-
tiespcraditionem, vel detuaionem consun-
dicutomninoid , quod eiat de iure gentium,
adeo vt iusciuile aiut!:gcntiurii non poifit lepa-
rariisecus fv poisit,vt & optime deelarat Paul.de
Castro in l.vt vim.ssM iust.& iur.in j.cbart.arg.
l.semponini fcribitsrumemum js.de attwn.empt.
adde Alexandtum tn l. z. §. si yuu smplidter. s.
. de verb. oblig. & Imotam in Lscirc debemu*. eod.
tit. ^ Ing. primohuiuslcgis vidcndusest PJato
S.derepublica^p.jS}.
^" Ius Fcudian dicaturclTc de iure citiiii ,dc-
clarat Alciatus 3. reSfw. cxf.6. s Dos an fit de
iuregentium , vide Campcginm traci. ds dote.
sarte t.qutst. ^ Ius citule quod. s Mattimo-
nium cuius intis lit,& anauaorit^in iurisptu-
dcntianeceifariaiit, o-jitimc 2a^iinhic.
l.Iusautcm ciuilc. 7.
Explicatio huitis lcgis pctentla eii cx R.fu^r-
AainTrifoniano,pag.i%.££. ex Conilantio Laiido
'e*p.z6.
l.Nam&ipsumius. 8,
Materiam hnius tegis pcrtt.ictat Constaniius
Landus hic c11p.17.vidc & in har.c legcm repeti-
tiones dodotum i.fol.y.num.y.
1-Omnes populi-S).
Huiuslegis cxpticatio pctenda cil cx Anto-
nio Roscio tibn x.memernbilium cap.&.Sc Vacca

Remissiones in
hoctituto. Porropro legibm, &meribtu , Ma-
riusSaiomoniusreponic ,a»t nioribw , qtia; le-
£lio , inquic Orofcius , omncs relariui ambagcs
eicludit. Conllantius Landus hic cap,x%.Mztc-
riam quoque huius legis explicat Ludouicus
Gozad. Foitunius Gatfia, Rainerius dc Forliui.
Vide ibidiaa per Bartolumii ycoll. num. 15.
verf.qus.ro x.princiialiter. vide Alexandrum in
l.t.in x.mtat.adleg. Falcid. & ad eiusdictai»
coll $.fub num.\6.verf.xliti* modta.ibi, tunc qitid
placuerit mxiori parti, inteUige prsfentium , per
not. pet glof.i» l. nulti. cjuod cuiufquevniuerf. &
ad diftaper Bart.in %.coU.sub num.xi,. verf. ecce
«//a.vide laf. lrtsi.de aHion. in princip. num.io%.
& ad ibi di£ra pec Bart. in io.col.ibi, siuiiennuc-
r«»r,facit \.c\itn\cx.fJeleg.&l.iMge^iirconfi:
Cod.de ieg.Sc ad ibi dida pcr Bart.i» ix. coil.fub
n«m.)j.vide Alexandmm inl.t. §.Jigttis itaf.
de ■verb.tblig,& h x.coB.&c euudcm tn l.si quii. §.
sidtt.f(iquUcautie«.Scaic\i&3. in eadem \x.
coU.suh n.tf.verf.circ* 4-vide quod per ea dicit
Atctinusin l.diuifione.in princ,\j.coU,ss. foijrta-
trim.Sc addista pcr Bat.in Ii. coll, adghs.in l.fi.
s de confiit. princty. Ec ad ibi dicla per Ban. in
num.16.verf. iuxtaprtdiilam. vidc Alexaud.iB
l.t.c»U.ii.tumsiq.&t\biDaa. communiter./
de off.eiui,cuimand.esi iurifd.Si ad dicta per Batr.
in num.i i.versqtttro ■vndestimitur.vidc Dottor.
alias Dcci.ia l.x.§.appeUata.f.sicert.pet.in.\.not.
& Ozer.in InjtJetestam.^ct glossillius tit. &
ad di&aper Bart. in6. q.principali.subnum. 57.
vers.fed„n iUa. vide Are. in l. stipuUtio iftjt. in
princs.de verb.eblig.vbi ponderar illum rextum.
Ha;c autem lex , qua: dat licentiam snbditis
ftatucndijintclligenda cst, dum ne per eos quid-
quam statuatur contra ius supcrioris, sccundum
Rolaadum aValle conf.x^.num.-j. ^ Dcrelatiuo
HHU,veiSlui. An solusprinceps pofiit sacete le-
gcm.
^ An omnis populus , colkgium , fiue pats
ciuitatis,posiit facete ftatuta pcr se, & fine fupe-
rioris authoritate : an excommunicari,& inter-
di&i pollint faccrc ftatuta. Ojicmadmodum pu-
niantut illi.qui faciunc ftatuta,cumnonhabcant
poteftat?ni.
*{ Quemadmodum (latuta fiant. ^" Dcqui-
bus,feu fupet quibus polsint sieti ftatuta:au pof-
sit sieri (tartitumdcliis,qti3;difpoIitafunt aiute
diuino: an valcat statutum,quod bannituspoisit
impunc occidi: au snpcr his, qua; dispofita, v
prohibita sunt iurc ciuili communi,po(fint sit
*>atuta : an liceat ftatutum sacete supet his,qua;
abaliis ftatutisciusdemciuitatis sunt difposii
an in reuocando statuco requiratiir authotitas
superiotis quo tempoie, ad quod v sque tempu:
& quos ligenc statuta. ^ Quando staiutum va
kat.an scqucntia,an vcto ptecedcntia Iigct.Qu?
dicantut negotia pra;rerita,decisa seu finita
appellatio (uspcndar essccT:um statuti:an statura
recipiant intetpretationem cotteitiuam, re-
(trictiuam.dectaratiuam, exrensiuam.
^ An statucum prolatum pct vetba prseteriti;
vel praiseniis tcmpotis , ctahatur ad sutura sta-
cuta,qualitet in iudicium dcducantur:an ftatuta
dcbcanc produci, sicut alia infttumcnta. Qoa
omnesquxslionessusissime cxplicantur aBar
tolohic , & Bald. Atiomncspopuli pet omui^
viuantiutecommuni: ancdicra,qua:dantut du
rante magiftratu, dicantur ftatuta municipatia
nec ne;qua!icer inrct fe difTcrant ftatuta populi,
& Epifcopi, tradit hic Baldus. Stamta per quos
1 condi poifint , qualiier, & super quibus tebus
siant.' an liceat bannitos occidete, vide rtic Za-
1. Iustitia efl: conftans. 10.
Dc definitioneiustitia;, & turisprudentiarvi-
dcAIc. iib.\.p«rerg.ca\>.w, 6" J I. De dtuifione
Iustitia; vide Contium lib. 1. subcefiuar. cap.-j.
Turnebum iib. %.adnerf cap. 10. loan. Mercier.
!ib.\. opinio. c.tp. 4. Pratcium 'lir&cicgiz c/ip. 5.
Vaecam hoc tir Conftantium Landum enarrat.
in hunc tit. vidc Ariitotckm $.£tbic. i.frfe,
quent. vidc etiam in hanc kgcm Matiutn Sa!o-
monium. s An pailum, & ftatutum sit feruan-
dum, ^" Vii bonus quis dicatui*.
s Qootuplicicet dicaiui iullicia , declacac
hkBaidus. lustitiaquomodoiusfuum vnicui-

que tribuat, 5; quomodo consfcans , & pcrpctua
voluntas dicatut: vidc Easium hic.
§. Iuris prxcepta. i,
Ad ptarccptum piimum iuris,quod cst honcslc
viucte, vidc Robertum iib.^.receptarstmfinten-
tiarum.cap.tx.
§. Iurifprudentia est. %.
Qupdiutisprudcntia sit diuinarum.atquchti-
manatum rertim noritia ,vide BrilTonium libro
quartofeleei. cap.16.
1. Ius pluribus modis. 11.
ConltantiusLandt]si,n-:''.-«.'. >n hunc tit.c.^n.
& s i.Vacca hoc tituto.Taborctius in Topic.mi*
iit.sorenf. & Vldaricus Zafius. S An infpiciatut
quod sieti debeat.licet conerariutn antc faftrtm
fit. An iudex tnique iudicans ius reddar, tradit
hiccopioseBait. ^ An fctitetitia lata fuper li-
bcllo ineptosit ipsoiute nulla , an intqua scn-
tentia vakar, rtadit hjc Bahkis. ^" An ius oatu-
tak sempcr fit bonum , & a*qutim , ius dicere
quomodo accipiattu. «[ An, & quando sententia
dicatur nutla. ^" Au aliquod sit ius iniqutim, vi-
dc hic Zazium.

Tit. 2.. Dc originc iuris, & onv
nium magiliratuum,& fuc-
cdlione prudencum.
Iu hanc Rubticam vide qua; feripiit Ptateius
DictoisgUcap.i. & Vaccam hic. PtQprtidentitm.
cft in Atchctypo Florcntino Farrun.vndc Cuiac.
ad hutictitulum in paratitl. & iib.j. obser. r.ij.
rcponit Auilorum. In hunctitulum ctiam scti-
pfit Antonius Gartonus cruditos commcnta-
rios, vna cum Gilbcrti cognati Nozcteni de le-
galis ftudij ratione cpiftola,& Iusliniani lcgibus
dc rc rufiica.
1. Fadurus.i.
Vide ad hanc lcgem Hieron. Cagnolum , &
lohannem Rainaudi. 1" Anptocemia introdn-
clotia vilia. ^" Verbofus quis non dicatur: vidc
hic Bald.
1. Necefiarium. 2.
Ad hanclegem fcripserunt Cagnolus,Zasius,
Otofcius , Corrafitis , Sc Anronius Guarronus
susisiime, Vacca hoc titulo, Briifonius Hb. 1.
siieHar. cap. 10. Sed obitci Ancon. Goucaniis
iib.l.vkriar. lcii.cap.ix. cum tribm fequentibtu.
ConnanusW. i.Mf.n.&Pcttus Fabetpoftcem-
mentmrium.ff, de reg. iur. cbnsukndus pratcrca
Valcntinus Forstetus, deiurU ciuilU htftoria, vi-
dc etiam quatdam apud Aksacnm lib t.prtttr-
mis. pag. X69. Tom. 4. s Facilior foret ha:c lei
fi dc vera kstione constarer. Varicratem pleris-
que inlocis indicauir Roscius & Carcllianus
post crastatum de iutisperitis. *" Pra:rcrca huius
lcgis macetia explicatur per loan.Raynaudi, pet
loannem Oldendprpium , & pcr Matcum Salo-
monium. vide Buclxum in tmnetationibui ad
hanc legem , qui dicit Iurisconsultum abcrrasfe.
1" In hanc legem his nouifiimis remporibus
erudita Iaeobus Cuiacius commencatiaedidic.
T Manus quo sensu hic accipiacur, explicat
hic Cuiacius. ^" Ciuitas quid, vide hic Zazium-
§. Posteaauc^a. 2.
Cum aic Pomponius, QttibtM superbm Dtma-
rati Cerimhij fitieti : videiur hic teste Oroscio
variam esse Ic£ianem;alij enim kgunc, S^S.D.
CnW»f^i)js^jf/,«i,SedfupcriorF)orctitirsakctio
Orofcio, & Cota; plaeec. Idem tamen Otoscius
ex conicftuta censet, fottafsis r,IO sxperbw, le-
gendum efle Priscui. niihi non difplicet illak-
ssio , quam Ludouicus Charondas poft vetctes
Romanotum kges fcribir, fe in vno manufcri-
pto inuenifTe: fci!icet,g«i*Kf [tiptrhu* l. Dema-
rarhiCorinthij F. N. id est iilij nepos, Pompo-
niumtemere reprchcndit Corrafius epifi. qtntft.
cap. 10. vidcndi Iaeobus Rxuardus, if amhori-
tateprudentum,c*pite pnmf.Sc Gilbertui Regius
lib.i.enantioph. capite 1(3. De magiftiatibus Ro-
manis fcripsit commentatium Fraacisc. Hoco-
manus.
T Cui/ifwJinomentrjbueiint^declarat bis
T Cutia
loading ...