Iustinianus <Imperium Byzantinum, Imperator, I.>  
Codex Ivris Civilis Ivstinianei (Band 1): Tomus Hic Primus Digestum Vetus continet — Lyon, 1627

Blatt: 13
Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/justinian1627bd1/0072
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
facsimile
n

Delustitia,&lure.

14

diaSm

r Dt muj».]Hoc in eopilationc Digestoiii fuic | f s /««'. scilicet addiscendo.vcl percractar>ao a,

n*quando leges facre.fueruc:quia pagani erar: j g s Prim. quam b noscac substanciam iuris per diuisiones,qua;

>et.iit.en.l.j.hc StLalih f&citlnsi.in froos.inpr. dicuntur J.ro.S.jW^a^.Necob.ouoddicituc s.inproaim.$.&

. stgeneialis b. I primbquidg. s Et quod dicit,opcW« simproprieudicit.i.decet.

s" Augufti. Quiac sempet humspropositi debet e/Te vt augear j fic CJe bon.qtm Ub.l.cum oportet.inpr. & de rap.vir.Lj.$.operiet

.Hoeestnt

£ iuciscosult

quocum ex !i- b s Perpetut.

btis Copas

b Male" est imperiudicer „

^sfrnXgioss moniu indiuidu-------

in eonilicutio- iunctio dicitur; tarnen

tie,tmnirn,s. diuiditur quadoque:vt

CJerepud.USsinju.Std.

% IndufcJe- proposstudcosidctacur:

eonsideramus d s £»«rfMA.pei umi-

innominuap- litudine vocac iusenu-

peilaiionibui. cleatum.tjuod nobis est

traiicum iti libtis Pan-

dedatum. Sicuc enim

* Hic citulus ,
«st lib.i.

frtutgit :

...„„, .nu amarissimtl,

.t 1 & ^*1"' duriiR?,,& alIu^

e HincPlauc. amarum, &quatco ad

Canui. 4S. 1. nucleu dukem petuc-

'- nitur:ita & in muliitu-

'' dine anriquorii libroru

'■ amaritudmcs inueniu-

tur.i.discordia: infinite..

item duritia:. i. iniqua;

sententia;,& aliar no sic

iniqux, in quibusdaia-

s men locis qussda late-

bac dulcedines.i.arquis-

sima:sententie;,veliit li-

liaincer spinas: & iilas

dulces sententias Iusti-

nianus ex aliis. excer-

psit, & nobis tradidic

legendas: vnde ipsedi-

cicut tradere ius enu-

cleatti, secudum Ioan.

c s CoUeBi. ex his.i.ei

co quod dixic in princ.

pocest colligi quis fue-

- tit auchortjsiue compi-

> latot: cjuia Iustinianus

■ filius Iustini*:vt Instit.

de donat.§. est & aliud.

. 1. s Itemquemateria.

[JN NOMINEiT>OMlNI*eAMEN.]
D.NOSTRI SACRATISS.

P RIN CIPIS

I V S T I N I A N I

[tPP. b* AVGVSTICJ .
Iuris enucleatid ex omni vetere(iure)collectie
DIGESTORVM,

PANDECTARVM

PARS PRIMAs.
L 1 B E R T K I' M V S.

DE IVSTITIA, ET IVRE.

TlTV

I.

,&c.siccconrrai&-
cet pio oportet:vt CJcj
mpt.ii-poftli.reuer.Lftn.
h s lustitia. Eit autem
ius a iustitia , sicut a
matre c sua: ergo prius
fuit iustitia <juam ius.
Sedcoiitraj.^./.r»/;-
rix.ibi.iuisuum.tkc.ex
quo colligitur quod
scatimfuit ius,polcqua
fuiciustitia.Seddkibi,
ius suiijid cst , hominis
mcritum. z. Vel dic,
prout in aitione & ob-
]igaiione:bencdico ius
a iusticia appellari : si
CDimiusestarsboni &
aiqui.vt subiicit: & iu-
sticianihilaliudestqua
ipsa aiquitas & bonicas;
eigo iusticiam habec
niatrem:& hoc subiicit,
nam, &c. i sic & obli-
gatio g dicitur mater
actionis:vc J. deprocur.
Uket.$.ea obligztio.
i^ luieft ars. hoc po-
test intelligi tribus h
modis. i.PrimOjvt di-
cas definittl ius in ge-
,&siccstars, idest

s tiquotum prudentum.
■ 3. \ Qua: intencio, id

est,vt coltigas ius enu-
' clcatum inTnutn volu-

rnen. 4. s Vtilitas per

se patet: quia minoti

pecimia poterit nunc

cmi !ibei iste:& quia cic:

parcj philosophia; supponacur:& quidem Ethi

bus tracTtac hoc voiumen,sicut alia dui

Meriibincipha
aucjores coluti&a
s Et est Ivstitia

lihratita conftm
tatH. T Ivs estsiie.
■velars.Arsenimej
s Et huius artis, ii
tulo proponuntursu
gnisicationesiuris. «^viACrvs.
1. Vlpianvs libroprimo
Jnstitutionum.

Vri f operani
darumin prius $
noire opoitet vn-
de nomen iuris
descendat.Est au-

■rtute^uam.uns
re, quodprofttetur.
constantia serpetua
n cuiesj tribuendi,vt
'iaperpetMibenigni-
•ntia &qui,& inicsui,

(,«,«/««,.

nrtfve partes hoc ti-
mma.Sed & alia st-

temaluiHcia h appellatu.nam,

vc eleganter Celsus definic, Ius

estars'boni&a;qui. i.JCuiuS scientiasinita,qua;

k merito quis nos sacerdores x ^atinfinita.namarsest

»««-ll«. 1 a- • j. Ae lnfinicis finita do-

appellec. Iuit,tiam namq; f co- ftrina y sccundum Por,

lumus m , SC boni Si squi noti- phyriurn. a. Sccunclo
riam -f profitemur n, aequum ab dic describi quamlibet
iriiquo ° separantes, licitum ab «PCC|em !uns >vc ?IX-
illicito P discerneres: bonos no ™T,\ J™ll
iblum metu pcenarii 1, vemm-
etiain prmniorum quoqueex-
rjortationeeificerecupietcs:ve-
ramsnisi fallor r)philosophiam,
non limulatam adfe6tantes.

Htc iuriscosit/tus incipit traSicire
per moium diuisim '
vsque Wl.Iuil:kia.iiifraeo.i

pisci pocest quam olim. j. ^" Cu

DE IVSTITIA, ET IVRE.
g Vri-1 hocplin.vsque tx&§Jmiu4stud:i,&miavcu\ m uiuiii-
% que patces. i.In primaponit,quidoportec facere volcn-
% cem studere in iure. i.In secunda docet vnde ius diclrum
sir. 3. In tcrtia definit ius auchoiitace Celsi. 4. In quarca ponit ; idco iura.icddencessacerdotcs vocantur)si ad

quidhabcat quis cosequiexhoc Itudio. s.In quincaponitvnde
scquacur hic honoi.Secunda ibi.s^ «tf«».Teitia \b\,na>n vt ele-
ganter. Quarra \bi,euimmerito. Quinca & vitima ibi, iustitiatn
namque. B. s C a s v s vsquc ad si.l.sic figuratur.Aliqui leges,
siue iuta audire vo!ebant:inde qua;stiouem Vlpianofecerut quis
ciset modus quo opottet addiscere. ad quod dicit Vlpian. cjuod
prius est necelTe quod aliquis sciat yndc ngmen iutis descendac.
i.Secundo dicic,vnde appclletur ius. 3 .Tcrtio dicic,quid sit ius.
Namnosministriiucis separamusa:quumab iniquo, licicum ab
s Finis hic est lllicico. 4.1cem dicic quod ius pluribus modis sacitgaliquosbo-
mris. nos:vt aperce in literadicit.5,^Diuidicui quide iusin duas spe-

cies:quia aliud ptiuacum,aliud publicum.& ha;c omnia plcne &
apcitc exemplisicat. si.Icem diuiditur ius priuatu in cres specics-.
nam coIHgitur ex iure naturali,& ex iuregentiu,& ex iure ciuiii:
& dc his omnibus excmpla ponic. Nam ius gcncium commune
tacum hominibus est.nam debec erga Deum habere religionem,
&obedireparri&patria::cjue,bruian6saciunt.Itemiicecde iurc
nacurali vim vi rcpcllcte;cu omnes ab Adam ortu habucrimus:
& ideo vnus alceri insidiari non debct.Ponit ctiam quod manu-
missio ablioc iure procesiit.nam iute nacuiali omnes nascebatut
libeii:sed iure gentium sunt hodie tria genera hominum. Itcm
oc iutcgentiuminctodufta suat bella,& alia rculta, V1T1A s.
ss.Vetus.

naturalc, vel gentium:
& tuc ponetur pro pra;-
cepto 1 coar&ance. sed
hoc non placet, cum
istae partcs iuris tio sint
artcs, sed artis parccs.
3. Vcl tcrtio,ais, id est
artificium. namauctot
iurisesthomo, iustitia:
Dcus Et quod subiicit,
boni & a:qui,id cst cius
quodest a:quu&vcile:
s Et not.qu6d aliud k cst bonum, & alivid est a:quum : vt hic:
est enim quoddam bonum,& a:quiim:vc J.si cert.pet.Lft & me.in
sin.eii bonum & non i a:<juum:vc vsucapio:vc "j.de rvsucap.l.).&
~j.de regjur.l.iure >iatur£.insin.tit.cCt tertium jcquum,& non bo-
nuniivt Cjepali.con.l.hac lege. cst ctiama:quoa:quius:vt J.rfo
fiurt.l.sisierum communU.^.quod -veri.

k ^" C«j«j.istud,sH>'«j,sirefcraturadius:ha:c c\it\io,merho t",

ponetur. (meruit cnim ius appellari sacrum, &

ad.

* Vel etiatn

docendo.
t Abliirducll
ignoiacis prin
cjpiis ad alia,
& alia conse-

i(«I .■ & dtctt

diiToIuamLs:

pivi statueiiura
est, vnde prio-

constquencia
noiTe. ato; ita

hic sumi pii-

a» t

praceptis, ius
a iustitia esse
dici pocesi.
t VtDeain.
t Vtactew.
I Obligatio
matcraSionis.

tur,& ouo.

hcdic Corras.
t. Misat.i**.

b-i!i) hic lciu-
cia inteHige-s.
.(; Hic locus
reprtricditur a

I Salamonius
putacnihilbo-
num essc quod
noiic aquuiti:

reprehcnsus i
Corras. d.t,™,
n.6. Bnnum &
aquum gcnus,
imwtts spe-

CKS-.ttUxduO

cosnndic Bud.

aiiltis

nctbijjsecundiimAzo.ADDiTio.maloreseite ad iusticia.CoNT. *
1 s Saterdotes.cpiia vc sacerdotes sacra ministrant &consiciunc, t
ica & nos.Ctim legcs sinc sacratisliraa::vt C.de leg,& const.l.leges. {
& vciussuumeuique tribuic sacerdos n in danda pcenhentia, <■
sic & nos in iudicando:vt ~j.eod.Liustitia. *

m ^" Colimm. id cst cicis voluncacemseruamus,qua5 cst Vt ius '.
stium cuique tribuacur:vcj".coi/./.(«/i!«M.5-j. j

n ^" Prositemur. id elt docemus. 1

o »s Abiniquo. vc i»concrastibus O,sccundiimloanncm. t

p s lllicito. vtinmatTimoniis-.vtJ.deritunHptJ.simper. j

q ^" Metu btxnttrum. mctu P ficquisbonus: vt in transailione
iuratatvc C.detransiaB.l.siqukmaior. Item vbicjue pcena vnius ,
■■dt metus multorunv.vt C.fJleg.hd.rep.l.j.scs\nio sitbonus: vt t
Cquib.ex caus.sir.pro prxmio liber. acci. per totum. & de ftat. & >
irnag'tn.l.& virtutum. & de satn./ib.l.').J-xd Silla.Lantepen.§,ftn. '
& m axthentde non *slien.§.sin.ct>!lat.is.vnAe versus:

Oderunt peccare boni virtutU apiire. 1,

Oierunt peccare mali sbrmidine pcens.. t-

r s Nisisittlor. nullo 1 modo sallimur.nam ciuilis sapientia ve- °
raphiIosophiadicitui,id estamor sapientia:: a shtlos, quod cst »
amon&/D^?(tf,id c&,sitpientia : vt JJe ■var.& extraord.cogn.l.j. d
A 4 $,proiade. s

&prBcnij spehonieilailimus. 9 Nis, pio nullo roodo.

u iustirix sa-
rdo;ts.Sti]ui
loading ...