Iustinianus <Imperium Byzantinum, Imperator, I.>
Corpus Ivris Civilis Ivstinianei (Band 1): Tomus Hic Primus Digestum Vetus continet — Lyon, 1627

Sheet: 19
DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/justinian1627bd1/0075
License: Public Domain Mark Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
19

ue:vt ibi, igitar beatut Manit
in gcnere.quasi cticat ius ciuilc.i
• ^»»procV. lequens verbum ,•<■<« a,ponitutp:
penult.ibi, melitts itaque, ryc. na
t lus ciutle vt lnslit.de iure natur.§.conslat.
oto"r & ron c'^ *-e£es' V^ sunt *"'-•"'
scriptoesfe. legibus duodecim ta-
bul.& tunc aut, pioprie
ponitur. 3. Ptima ve-
rior & vtilior est, scili-
cet quod pto legibus
duodecim cabul. acci-
piacur ius ciuiie in tota
ista I. vt patet ex faac
demonstratione , hoc
' *?"? ?a,hs igitur&c.
ICtlptl sex —- - ■/ ss
d liis ciuile J.Cum enim sint sexc
pro omni spe- parces iuris ciuiJis scti-
cieiuris ciui- pti.scilicetlegcs.piebi-
lis, pto liv scira)sena[uscon.princi-
[, magi"

Digertorum Liber primus. Tit.j. 20

•s & harc dic~tio,i»,accipitur
ue Icx duodecim tabularum.&
} gp: vt Cde •verbo.stgnisicat.l.
n ex scripto & non scripto est:
i. Vel b dic,<W i«j, id est sin-

constatauxex scripto,aut Jinc
scripco:vt apud Gra;cos, lawo-
pUOV 01 jtt tJjfttlsM , 61 ^ «Js*^""*
Seamdadesinitio iitris ciuiUs.
vii. Papinianvs /isw/ff-

sabularsi: PumPls
dispuca- tuum e<
: prudtn- prudentur
t. &'h;

IVs atitcmciuile est *, quod
exlegibus , plebiicitis ,sena-
tuiconluhis, decretis principu,
au&oritatc prudentium venit.
s Ius pratorium est, quod

r vt lnfitt.de nandi b, vei supplendi, vel cor-
U.§siriptum rigendi iuris ciuilis gratia pro-
quinquc prer vti|itatem pub!icam:quod
& honorarium dicitur,ad ho-
norem pr^torum sic nomina-
tum.

rciahvs Ubroprimi

N

rauium,viua vox d est iuris

iMmshi

an ct quoint,- ■ * - r ■ -
do ius ciuile « hls Facl'!C
adiuuec, sup- sextum , scilicet magi-
p[e*t,&cor- stratuurn edifta, facit
rigac. jus pra*torium;vt hic
f Prstor qtu- ^ j„si;tut_ 4eperpct. ^.
tii ciuilis sit. temp.ail.inprin. & qoid
g lure no rcgi sic quodlibec istorum,
quosda popu- diciturin*/- §. Insiit. de
los.hinc eolli- jure natu.U. hoc secun-
oin^es ti"m vnam significa-
poH. Aomi! "ontm iutis ciuilis, ~
ne ecnsentur, qua: eilad diffcrentiam clUlllS.
inre rcguntur. prajtorij. i. Alias d au-
Sln^' tem <.U*"H« P°ni- Altem
««ri-Hpopu- lUE P10 statU?lS "U!ta-
1G f*cercnon <:am:yt lnsi,t. de rur»
videntur.Pro- natur.in princ. qiiando-
indeintctptc- quepio legib. duodccim tA.vts. l.prox.^.hocigitur. quan-
rcs prouoca- d0qUeprodisputationcprudentium:vT~j.tit.'].l.:j.§.exbittegibm.
!''■'.".'.'.: "■":'.!"■'' b *" Adiuitandi. Adiuuat c, ciim suis institutis dat bono-
scd dcclarati- ri!rn P°s' lccundum tab. ciim & prius habcbant petitionem he-
;-■'':.L.
hoc scnsu.om- sedcumpntn.w.^.pen.hisi.ibijcgumquoquetnendaru&c. s Sup-
bem populuro p[et,vt in adionc fuitirnaiiifcsti.ciuarn prairor induiic;scdfurti
iareff«gpowi- non raanlfestl cttciailisivt lnsii.denox<i/.§.sunt*utem.&def>er-
I-jm.qtii iure ??■■■>%&■§■ aliqunndo. Item supplec , vtj.denoxaj.siplurium, ix
non regatur. ^riw. ^" Corrigit vt in emancipacis, qui iure ciuili non succe-
6 Sed hnc non dunr,Iicec iure prascorio sic. Insiit.deexhi.li.§.emancisiatos. & de
placet: virada p,ere^as. ab intesiato. §.emancibuti. i. Item in poithumo alieno,
corrcaio '*" 1ul iUreclui'inonsnccedit:sed iure ptacoiio (ic:vt Insiit. de bo-
i lus ciuile& norumposjesp.Qn.ittprincip. j. Icem in suis heredibus quando-
proprium po- que:rtC.<fc Ub.pr&. I.maximum. 4. Icemfacicadidem j. ufc/»-
"""'- iusi.rup.tesia.l.pofihinnus.^rlnsiit.de leg.ag.suc.%.media.
\ c »s "V T^m^i/>j'«OT.benedixit,adiuuandJ.K«»*^*/p,(«-*!,&c.
jJNLd. 5" P»*, quia * voluntatcm iuris ciuiiis e!oquitur,se-
: cundum Ir. vccnim voce cxprimitut coidis intenrio, ica per
- prKtOtcmiurisciuilisscicntia.
- c ^" s~\Mnes.') Legibui. id esi: iurc scripto.l
aeee[- \j£ s Moribus, id est iure non scripco
populus tami S T Reguntnr. Scd qui § sant illi , quinonrcguntUt?Rcspo:
ipso saito ple- sylucstrcs h bomines;
mri(]ueiusc6 h s Sua proprio. Sed quomod
stituic. statutum, potest habcre locum,

quam in eodem staru pcrmaner. Item quid erii ita stabilc intei
homines,& ita immobile, vt nullam patiacur mucationcm,ciim
omnis status noster,&c.vt in uttthen. de non alii.§.vt autem, col.
tj. Item quodinfinedicit ,iu*suum cuique tribuem : intcliige
quantum ad asr'eccionem:quia adastum non pocest , q.d.habens
arscctum tribucndi. sic

IX. CJ^ivs:iibroprinto.
OMnes popuIi,qui legibuse
&moribus f i
partim suo proprio h , parti
communi omnium hominum
iure vtuntur. Nam quod
quisque poputus ipse (ibi ius
constituir, id ipsius proprium
ciuitatis est : Vocacurque ius
ciuiie, quasi ius proprium ip-
sitis ciuitats*s. Quod ver6 na-
turalis ratio intcr omncs ho-
mines constituit, idapud ora-
nes peraque custoditur
turque ius gemium ' , quasi
quo hire omncs gentes vtun-
tur.

supta dicimr in rubrica
de Augusto. sic de ma-
trimonio , quod est in-
diuiduum : vr Instit, de
untur S; pat.po.in princ. licec in-
terdum diuidatur:vt C.
derepu.l.consensu.3.Vcl
sumiDa huius ticuli a. * Vbi iustiria
s Sed Tullius b sic de- ponitur pio
finit: Iustiua cst habi- 'P{* »?»iww,
tmanimi comuni vti Bcboi"Mw-
tus animi, coinuni vti b iustj[ia ^_
htate scruata,iuam cui- £ni,ion„ aVlx
que tribuens dignita- hic adserQtur
tem. 1. SedPiatoita: pr*t« ca,oui
Iustitiaest vircus,qua: •»'"sj^nsulto
plurimum potest in ^Zt
his,qux mimmum pos- adseicur iuiti-
sunc. 3, Velproucego tii definirio
credo, Iusiitia est con-
grua dispositio in sin-
gulis rebus rcfte diiu-
dicans. s Vcrba au-

cx Ciccrone,
Sc Plntone.-se-i
& sua hic ad-
fert Accurs.

«/»»

!XfO-



Re^lila.

poco
pr;.


vcsso
Ic-fem
usprin
e iure
confii-

is proprium , vel a gentibus
......., „..n solus piinceps pollit faccre
t lustiria est ] . v( CM { ^, eoast.l.ji*.aiui: cst concrii! Respon.hac per
costas,&per- ..P - '^ ' ,-.' ' r, ,, , '. ,■ s
cetua volutas "'3m coingicui:', iccundumquosdam. 1. Vel venus hic lo-
ius suum cuir-; quitur de k co iute gentium, quod quasi ipsa natura inter om-
tribuendi. vri nes tenec:& proprio,quod non sic geneialc:vnde non est contia.
diuina iustitia j *T lat gentiitm. quancloque naturate : vc lnftit.de rer.diuisio.§.
e^im&vtlw singulorum.
fealo*ie*ant5 ** T T^11'^- Ha:c iusticia: definitio potcst intelligi. 1. De
&prnposito& Xd'«ina iustitia: quasi dicat, diuinamstitiacstconstans,
voluntare:vel &c. & sccundiim hoc omnia vciba inca posita sunt plana:&
vt iuftiria ni- quod sequitur , suum cuique, &c. idco dicic, quia ipsa rettibuic
hil ahud esl, cui„ae secundum opcrasua. CSed nonne iniustum suic , quod
ouam aiauiras r - ■ ■ r - - 1 ? -,..
& boniras. de lUIC mercenano m lero vementi dacum tancum.quantum & 1II1
hac iuslicia: ^ui mane veneratiquod tamen diuinaiuftitia laudat? respon.il-
desinicionevi- Iud" mystice dicitur, i. Vcl dic secundo , qudddesragilihorai-
de Asciatum nis justitia loquitur: q.d.iustitia humana, ve! qua: cst in homi-
i.p*wi*j**i 31. ne, est vo/untai, &c. sccundrim hoc illa duo verba, constans,
1"»m^tiricf &Perr,*tu'*' cxcrahuncur: quia homini non posTunt conuenire,
Um. eum scripcum Qx, guod sepcies in die cadic iultus.& illud, nun-


libroprimo
id est,hominis meri- q"id-
tLim : nam quandoque
IVstltia k cst constans & per- proprer delictum pri-
petuavotuntasius suum Ctii- uaturqiiis iuresuo:yt
-i 1. .- , insraquodtnet.cau.l.ex-
quetribucndi.i. s luas pr^ce- _-_ ?~, -. _,, , .
^ - 3 -.1. tat.&Cdetureemph.l.
pta' lunt hsecmonelre"* viuere, ij.&id. ^.Veldicsuum
alterum no lidere " , suum cui- im vt honeste viiiat, &
que ° tribuere. 2. s Iurispru- alterumnon]a*dar,&c.
dentia cst diuinarum P , atque ^; Ye lc>>Km'"(*
, '. . j idestmstitiEE.AccvK.
humanarum rerum notitia "3, j q iyris pracepta.i.ia-
te pra-cipiencia, pra*ci-
piunt aliquoc istotum trium, scilicet pettinens ad aliquod isto-
rum. nam non d omnciuspra:cipit,im6quoddaro punit :quod- d Itis praet-
dam permiccit:quoddam vecat:vt J.de legib.fe sina.l.legis.c_\io&- P«-pmiit,per-
dam consulit:vt J.de rei vitt,l,i$,qui. ^"n* VetaC'
m s Honeste. quancumadse. qua:honestasecirca matcimo- e H0n(/tasjn
nia efcvt yde ritu nup.Lsemper. & circamores scruatur:vr J. de macriiEoniis,
tuto.tTcurato.da.xbhti.l.fcireoportet.§.penul. Addit. Adde & mo-ibus
hic,quod si sit meretrix,qua: vclic venire ad habitandum in ali- ccrnitur.
quovico:qu6dvicinipoisunt eamrcpellere,ne alias inficiat.
sacic t.min<t.C.dc episco.audi.kcanium Iasonem hic.
n "s Lndere. & hoc ad proximum : vnde illud , Quod tibi non
yisReii^hjacfeceiis.^c.placuit.extrademah.siyob. * hocnon cst
o s Cuique.vt nonsolumnon Isdat; scd etiam adiuuet. nam Accursij.
nonsufficitabstinereamaIb,nisifiac quod bonum ost, s Sed
nonneha:cvcrbaaccipiunturhic,sicutsupra in definitione iu-
stitia*;Resp. nonrimo ibi lirec tria compcehenditrhk autem Hlud
solum, quod e:-tra duo prima relinquitur, s. vt alium adiuuer.
s Et nocquod hic rcprobo opin. Py. & aiioram , qui dixerunt
qutid Instit.eo.titu.§.iurk prs.eepta.txon definiebatur ius.(Ius au-
tem est ars boni & a:qui, cuius mcrico quis nos saccrdotes ap-
pellct.) nam dico quod harc verba tantumdem pra-stant qua: hic
iiinc. nam per hoc, quod ibi dtcic,pra:t:epta iuris, dicij ars:ciim
ars f sic collcctio ptaiceptorum.Item per hoc quod dicit^honeste /Arscoliessio
viuere,altcrum non la:dere:valec tantum quantum boni & a:qui. pt-tccptorum.
Itcmper hocquoddicic, iussuum vnicuiquc tribuere: colligo
cuius mcrico quis nos sacerdotcs appcllec, id est sacra vel sua
iuracuiiibetministranccs:vtiic,c? s.eoJ.j.inprinc.
p s Diuinarum.vt C.de sumtna trin._?sidecuthtl.& desacrofan.
ectles.& ne qttid in locosacr. _r in authen. auomodo oportct episc.
_? relig. chri. ad ordin. perdu. (_? desai0.episc. & in multU aliit
q s No«Vw.potest rcde legi:& itailU diftio,/i:iVn/('«,est abla-
tiui casus. %. Vel econtra sit nominatiui, & ha:c didrio, notiti^,
sit ablatiui. sic Injiir.de iure natu.in prin. s Sed nunquid secun-
dnmhocoporcet quodquicunque vult iurisprudens, vcl iuris- l lurifperiro
isultus cste, dcbcatrheologiam g legetc > Respon. non ; nam *? Tlicologia
omniaincorporeiurisinueniuntur : vt C. de summatrin.&jid. ciccro^iuris
cath.&desa.san.ecci.(_r- dtepisc.fa cler.&>nauth.inmultutitu- Pontisicij co-
lis,tjbi de diuinis /raciatur.s Icem qut; est distetentia h inter iu- gnitione ora-
stitiam,& ius,& iuris ptudcntiam! Respon.iustitiacst vircus:ius ™*>neccssaria
est eiusvircucisexccutio:iurispiudentiaeftfcientiaiIIiusiuris. a" » iib'° J*
Item iustitia cst summum bonum:ius,medium: & iuris piu- t^ttrhjusticis
dentia,insirni*m. j Item iuftitiacst , tribuere iussuum vnicui- & iurisprude-
que.ins cosdiuuac: iuris piudentia docet qualiter siat illud. tiae disfereria,
3. % Scientia
loading ...