P R AE F A T I O.
CAESS. TEMPLVM. MARTIS.
MILITARIS. VETVSTATE. CO-
LAPSVM. AVR. SlNTVS. PRAE-
EEC. IM. S. A. SOLO. RESTI-
TVIT. DIE. XIII. M. OC.
TVSCO. ET. ANVLINO. COS.
AgrippinaColoniafanumhabuit,&MartisArafrifupraportamRhenanarriad ortum.
Vndchocetiam tcmporejis vicUSjAd Martis portarri,vulgo yftattyCtfyvocatur. Ad quam
quidem AgrippinenfemMartis Aram^Aluus VitelliuspugionerriRoma ex votb trafmifit,
quo fe Otho Syluiuslmperator transfoderat*ApudRomanos namq; morereceptum erat,
vt Magnatum gladiosD jsTuistutelarib.acpotifiimumMarti dedicarent.Rcfert in Vitellio
Suetonius,cum Imperatordefignaretur,DiuiIulij gladiiim delubroMarti detra&um, pri-
magratulatione,oblatum,quodin AgrippinaColoniafadumexiftimo.ItaSceuinusquiin
coniurationecontraNerorem praecipuus erat,pugionem ternpid Salutis in Hetruria For-
tuna!detracl:um,velutimagnioperisfacrumgeftabat.
L.XXX. V. V. Hoccft,LegiotrigefimaVlpia Viclrix,qu2advetera,riuncSantem,ex
difpofitioneTraianilmperatorisrefeditjMartishabuit celebreFanilm,Quodportae&pla-
teae eodem Opido,hoc etiam tempore,nomen reliquit.Cuius quidam Vdtiuarri infcripti-
onem,adportamSantenfeminuentam,StephanusPigius, inHercule fuoPrddicio, talem
defignat.
M A R T I.
S A C R V M.
E X. V I S V
SECVNDINI
V S MARTIVS
L. L. P.
Quemadmodum autem Martem vrbium,Leg;onum,acPortarum,ItaHercuIemRegio-
numdefenforcm,aclimitumcuftodem Veteresconftituerunt»Cui proinde Regionu iunt
dedicataveftibula.Hincin Gadibus,ad VVeftCapelkm Zelandiae, &in Frifijs, Herculesli*
mitaneus colebatur,vbiquefinium Oceani prote&or &rcuftos:lbi fiquidemOceani limites
conftituebantur.Inquorumcuftodia&defenfione,prudentia,&fortitudinemaxime opus
eft,qua?amba2virtutesHerculiadfcribebantur , Sed deLimitaneo ifto Hercule pluravide
quinto,huiusoperis.folio,vbiGadesoccidua?,defcribuntur.
Etdemum,vrbes&;communttates,vt vniuerfum DeQrumco2tumprcpitiumfibi,&:cle*
mentemhaberent,Pantheon,multisfimulachrisconfpicuu,erexerunt,&Mercunoftatuas
facraq;fecerunt,qui vt Planetarumcftmedius,ita ipfum Mediatorem & intercefTorc inter
Deos,Deafq;elegerunt.Certe,memorabileeft,quoddeferreaMercurij imaginelegitur,in^
terresftupendas, Galbam ViatoreLucinioSophift2eretulifle,Treuiri,Galli^nobili ciuita-
te,vifam fibi ferream effig e Mercurij volantis magni ponderisin aerependentem,magnetis
vi,fuprainfornicetempli,atq;infrainpauimento ferrum medium sequaliter attrahente,
Atquehicquidemfuperftinofusacfalfusfalforumdeorum cultus,exfalfa infidelium re*
ligioneoriginemtraxit,qua?,quandoauradiuinsegrati£eadfpirante,per veras Religionis &
iuftitijefolemin vniusveriacviuentisDeicultumcft immutata(quod temporibus Confta-
tinim3gniaccidit,cuiusedicl:o,Deorumaraefubuerfa;,templaclaufa,&: Dij in priuatorum
acdiuitumaedesfuntrelegati.J) Tuncara?,in quibus Dijs ignotis facrafiebant,in veri Dei
cultumfuntimmutatie}&amotisfalforumDeorumfimulachris,ara!&:templa vni,trino-
que Deoconfecrata,varijsdeindeamicorum Dei,hoceft,beatorumnominibusfuntintitu-
lata.Eumplanead modum,quoomnesChriftiani,perfacramentumBaptifmi, vniac vero
Deo confecrati,templafiunr Deiviuentis/eddiueffanominafortiuntur.Quemadmodum
igitur olimextravrbes,in portis,&editionbuslocis , Martem,vtvrbis,&c6munitatispro-
te&orem , infideles colebant , qui in pradijs , & bellorum expeditionibus ipfis opitula*
retur.Ita,Maiorcs noftri , primi Chnftiani, impium Martis cultum deteftantes , eius
aras Deo vero ac viuo confecrantes, D. Michaelis memorias & tutelae attribuerunt»
Qui,vt olima Deo, Danieli afiignatus eft Hebreorum Ecclefia; defenior , ita militantis
Chriftianorum Ecclefia?aciem,&flud;uantemexercitum, vt Archiftrategus,dux,&:Praefe-
&us,per gratiamDeitueretur,atquedefenderet.Multarum vrbium chriftiana acpia eon#
fuetudineitaobfcruatum,confirmari poteft.
DeMartisdelubroinDucatu Slefwicenfi, Luneburgi,&r Iulini diximus, vbiquejS.
MichaeliscftfubftitutaEcclefia. Antuerpix,templum Martis inS. Michaelis honorcm
conuerfum,primapaftoribuspopuli fedesfuit.Nunc, magnificaeft.S. Michaelis ordinis
Pra?monftratenfium Abbatia . Martis etiam delubrum in monte fuit extra Lcodium,
CAESS. TEMPLVM. MARTIS.
MILITARIS. VETVSTATE. CO-
LAPSVM. AVR. SlNTVS. PRAE-
EEC. IM. S. A. SOLO. RESTI-
TVIT. DIE. XIII. M. OC.
TVSCO. ET. ANVLINO. COS.
AgrippinaColoniafanumhabuit,&MartisArafrifupraportamRhenanarriad ortum.
Vndchocetiam tcmporejis vicUSjAd Martis portarri,vulgo yftattyCtfyvocatur. Ad quam
quidem AgrippinenfemMartis Aram^Aluus VitelliuspugionerriRoma ex votb trafmifit,
quo fe Otho Syluiuslmperator transfoderat*ApudRomanos namq; morereceptum erat,
vt Magnatum gladiosD jsTuistutelarib.acpotifiimumMarti dedicarent.Rcfert in Vitellio
Suetonius,cum Imperatordefignaretur,DiuiIulij gladiiim delubroMarti detra&um, pri-
magratulatione,oblatum,quodin AgrippinaColoniafadumexiftimo.ItaSceuinusquiin
coniurationecontraNerorem praecipuus erat,pugionem ternpid Salutis in Hetruria For-
tuna!detracl:um,velutimagnioperisfacrumgeftabat.
L.XXX. V. V. Hoccft,LegiotrigefimaVlpia Viclrix,qu2advetera,riuncSantem,ex
difpofitioneTraianilmperatorisrefeditjMartishabuit celebreFanilm,Quodportae&pla-
teae eodem Opido,hoc etiam tempore,nomen reliquit.Cuius quidam Vdtiuarri infcripti-
onem,adportamSantenfeminuentam,StephanusPigius, inHercule fuoPrddicio, talem
defignat.
M A R T I.
S A C R V M.
E X. V I S V
SECVNDINI
V S MARTIVS
L. L. P.
Quemadmodum autem Martem vrbium,Leg;onum,acPortarum,ItaHercuIemRegio-
numdefenforcm,aclimitumcuftodem Veteresconftituerunt»Cui proinde Regionu iunt
dedicataveftibula.Hincin Gadibus,ad VVeftCapelkm Zelandiae, &in Frifijs, Herculesli*
mitaneus colebatur,vbiquefinium Oceani prote&or &rcuftos:lbi fiquidemOceani limites
conftituebantur.Inquorumcuftodia&defenfione,prudentia,&fortitudinemaxime opus
eft,qua?amba2virtutesHerculiadfcribebantur , Sed deLimitaneo ifto Hercule pluravide
quinto,huiusoperis.folio,vbiGadesoccidua?,defcribuntur.
Etdemum,vrbes&;communttates,vt vniuerfum DeQrumco2tumprcpitiumfibi,&:cle*
mentemhaberent,Pantheon,multisfimulachrisconfpicuu,erexerunt,&Mercunoftatuas
facraq;fecerunt,qui vt Planetarumcftmedius,ita ipfum Mediatorem & intercefTorc inter
Deos,Deafq;elegerunt.Certe,memorabileeft,quoddeferreaMercurij imaginelegitur,in^
terresftupendas, Galbam ViatoreLucinioSophift2eretulifle,Treuiri,Galli^nobili ciuita-
te,vifam fibi ferream effig e Mercurij volantis magni ponderisin aerependentem,magnetis
vi,fuprainfornicetempli,atq;infrainpauimento ferrum medium sequaliter attrahente,
Atquehicquidemfuperftinofusacfalfusfalforumdeorum cultus,exfalfa infidelium re*
ligioneoriginemtraxit,qua?,quandoauradiuinsegrati£eadfpirante,per veras Religionis &
iuftitijefolemin vniusveriacviuentisDeicultumcft immutata(quod temporibus Confta-
tinim3gniaccidit,cuiusedicl:o,Deorumaraefubuerfa;,templaclaufa,&: Dij in priuatorum
acdiuitumaedesfuntrelegati.J) Tuncara?,in quibus Dijs ignotis facrafiebant,in veri Dei
cultumfuntimmutatie}&amotisfalforumDeorumfimulachris,ara!&:templa vni,trino-
que Deoconfecrata,varijsdeindeamicorum Dei,hoceft,beatorumnominibusfuntintitu-
lata.Eumplanead modum,quoomnesChriftiani,perfacramentumBaptifmi, vniac vero
Deo confecrati,templafiunr Deiviuentis/eddiueffanominafortiuntur.Quemadmodum
igitur olimextravrbes,in portis,&editionbuslocis , Martem,vtvrbis,&c6munitatispro-
te&orem , infideles colebant , qui in pradijs , & bellorum expeditionibus ipfis opitula*
retur.Ita,Maiorcs noftri , primi Chnftiani, impium Martis cultum deteftantes , eius
aras Deo vero ac viuo confecrantes, D. Michaelis memorias & tutelae attribuerunt»
Qui,vt olima Deo, Danieli afiignatus eft Hebreorum Ecclefia; defenior , ita militantis
Chriftianorum Ecclefia?aciem,&flud;uantemexercitum, vt Archiftrategus,dux,&:Praefe-
&us,per gratiamDeitueretur,atquedefenderet.Multarum vrbium chriftiana acpia eon#
fuetudineitaobfcruatum,confirmari poteft.
DeMartisdelubroinDucatu Slefwicenfi, Luneburgi,&r Iulini diximus, vbiquejS.
MichaeliscftfubftitutaEcclefia. Antuerpix,templum Martis inS. Michaelis honorcm
conuerfum,primapaftoribuspopuli fedesfuit.Nunc, magnificaeft.S. Michaelis ordinis
Pra?monftratenfium Abbatia . Martis etiam delubrum in monte fuit extra Lcodium,